×

مسجد جامع عتیق شیراز

نویسنده نویسنده ایران هتل در تاریخ ۱۴۰۰/۹/۱۴
دسته بندی ایرانگردی
مسجد جامع عتیق شیراز
مسجد از دیرباز در معماری اسلامی نقش مهمی داشته است؛ به طوری که می توان مسجد را عصاره و چکیده معماری در هر نقطه از جهان اسلام دانست. این اهمیت فقط به این دلیل نیست که مسجد خانه خدا است، بلکه علت چنین اهمیتی نشات گرفته از جایگاه سیاسی و اجتماعی مسجد در جوامع اسلامی است. پس از پایان دوران ساسانیان و گرویدن مردم به دین مبین اسلام، با آنکه در عقاید مردم تغییرات مهمی ایجاد شد، هنر معماری ایران سبک و روش خاص خودش را از دست نداد. این پایداری و مهارت که در اثر سال ها تجربه و هنر مردم ایران به دست آمده بود نه تنها جوهره غنی و پرباری داشت، بلکه بسیار منعطف و تاثیر پذیر نیز بود. به وضوح می توان تاثیر اسلام بر هنر و معماری ایرانی را مشاهده کرد. با ورود اسلام معماران ایران سعی کردند، با چیره دستی خود جلوه های اسلام و هنر ایرانی را با هم تلفیق کرده و آثاری خلق کنند که شکوه و زیبایی آن ها هر بیننده ای را بی اختیار تحت تاثیر قرار دهد؛ ازجمله این آثار می توان مسجد جامع عتیق شیراز را نام برد که در ادامه بیشتر با آن آشنا خواهیم شد.
مسجد جامع عتیق شیراز
در هر دوره از تاریخ حکمرانان با بنا نهادن مسجد در شهرهای مهم، سعی داشتند از خود چیزی به یادگار بگذارند که بیانگر اعتقادات دینی و عظمت دوران فرمانروایی آن ها باشد؛ بنابراین مساجد یکی از عناصر شناخت تاریخ و سبک معماری هر دوره است و گردشگران علاقمند به تاریخ و معماری می کوشند که در سفرهای خود به دیدن این مکان های زیبا بروند. مساجدی مانند مسجد شیخ لطف الله و آقا بزرگ نمونه هایی از شاهکارهای هنر و معماری ایرانی – اسلامی هستند. شما نیز اگرعلاقمند به تاریخ و هنر هستید، فقط به دیدن تصاویر این مساجد باشکوه اکتفا نکنید و بازدید از آن ها را در برنامه گردشگری خود بگنجاید تا بتوانید روح هنری ایرانی را از نزدیک لمس کنید. مهمانان عزیز می توانند با رزرو یکی از بهترین هتل های شیراز مانند هتل زندیه شیراز و یا هتل کریم خان زند شیراز از امکانات رفاهی مناسبی برخوردار شوید و هوشمندانه و آسوده خاطر به این شهر دلربا سفر کنید.
آدرس مسجد جامع عتیق شیراز: استان فارس، شیراز، ضلع جنوب شرقی شاه چراغ
زمان بازدید: همه روزه از ساعت 8 تا 19
هزینه بازدید: برای اتباع داخلی رایگان و برای اتباع خارجی متفاوت است
مسجد جامع عتیق شیراز

مسجد جامع عتیق شیراز کجاست

شیراز شهری است که هر گوشه از آن با یک شاهکار تاریخی مزین شده است؛ شهری که معماری زیبا و آثار کهنش با تاریخ این سرزمین ادغام شده است. یکی از آثار دیدنی این شهر مسجد عتیق شیراز است؛ این مسجد که با نام های مسجد جمعه و آدینه نیز شناخته می شود، یکی از قدیمی ترین مساجد شیراز به شمار می آید. در واقع مسجد عتیق که اولین هسته مذهبی شیراز محسوب می شود، تنها یک مکان مذهبی نبوده و کاربرد سیاسی و اجتماعی نیز داشته است. این مسجد در شرق شاه چراغ قرار دارد و یکی از ورودی های آن از داخل حیاط حرم شاه چراغ است. باستان شناسان در کاوش های خود به این نتیجه رسیده اند که مسجد عتیق را روی بقایای یک عبادتگاه قدیمی بنا کرده اند و نقشه بنای قبلی در طراحی این مسجد بی تاثیر نبوده است. آثار و شواهد نشان می دهند این مسجد در سال 281 هجری قمری و در دوره حکومت یعقوب لیث صفاری دومین فرمانروای صفاریان بنا نهاده شد؛ سپس در سال 752 شاه اسحاق اینجو ساختمانی به نام خدایخانه را در میان آن بنا کرد که از آن تنها برای کتابت و تلاوت قرآن استفاده می شد. این مسجد در طول تاریخ بارها و بارها مرمت و بازسازی شد و این مرمت ها باعث شد که این بنای مقدس بتواند سال ها به عنوان یک مسجد و اثر تاریخی حفظ شود و تا امروز پابرجا بماند. نام مسجد عتیق در 15 دی ماه 1310 در فهرست آثار ملی ثبت گشت.
مسجد جامع عتیق شیراز
هر چند این مسجد کهن، ظاهری بسیار ساده دارد اما زیبایی خاصی بر آن حاکم است که توجه گردشگران را به خود جلب می کند. داشتن این ویژگی منحصر به فرد نظر و تحسین بسیاری از جهانگردان را در طول تاریخ برانگیخته است؛ به طوری که مقدسی، جهانگرد قرن چهارم هجری در سفرنامه خود می نویسد: مسجد عتیق، مسجدی است که در هفت اقلیم بی نظیر است. ابن بطوطه جهانگرد قرن هشتم هجری، مسجد عتیق را یکی از وسیع ترین و زیباترین مساجد جهان معرفی می کند. تنها جهانگردان نبودند که شیفته معماری، شکوه و جذبه این مسجد بودند، بلکه بسیاری از بزرگان و مردم نیز مجذوب این مسجد بی همتا می شدند. توجه و ارادت ویژه مردم باعث شد که افسانه ها و روایات زیادی در مورد این مسجد نقل شود؛ برای مثال بسیاری از مردم بر این باورند، قبله قبل از تغییر به سمت مسجد عتیق بوده و به همین دلیل آن را مسجد الاقصی نیز می نامند. یا اینکه می گویند حضرت عیسی به همراه میکائیل و اسرافیل در این مسجد نزول کرده است. برخی نیز معتقدند که عصای موسی در زیر خدایخانه قرار داشته است.

آشنایی با معماری مسجد عتیق

این مسجد دارای شش درب ورودی است که یکی در ضلع شمالی، یکی در ضلع جنوبی، دو درب در ضلع شرقی و دو درب در ضلع غربی قرار دارند. ضلع شمالی رو به قبله و ضلع جنوبی پشت به قبله است و ضلع شرقی پشت به آفتاب و ضلع غربی رو به آفتاب قرار گرفته اند. در ضلع شمالی مسجد که به نام در دوازده امام شهرت دارد، سردر مقرنس شده ای وجود داشته و در جرزهای دو طرف سردر چهارکتیبه نصب شده که اسامی دوازده امام روی آن نگاشته شده است. در بالای این سردر کتیبه دیگری دیده می شود که تاریخ یکی از مرمت های مسجد در دوره صفوی برروی آن نوشته شده است. در این ضلع، طاق نمای بلندی به نام طاق مروارید وجود دارد که سقف آن با آجر مقرنس کاری شده است و دو گلدسته ی زیبا و بلند بر روی آن خودنمایی می کنند.
در طرف غرب این طاق نما درب دوازده امام و پنج طاق نمای دیگر قرار دارد. در سال 1347 پشت این طاق نماها شبستانی ساخته شد که اکنون به عنوان دفتر مسجد از آن استفاده می شود. شبستان بزرگ مسجد با پنج درب آهنی و محراب زیبایی از سنگ در سمت شرق طاق مروارید قرار دارد. درب ورودی حرم شاه چراغ، در ضلع غربی قرار گرفته و رواق هایی با ده دهانه در آن وجود دارد که به درب شبستان ضلع جنوبی منتهی می شوند. این سردر با کاشی کاری ها و مقرنس کاری های زیبایی تزئین شده و یکی از درب های مهم مسجد به شمار می رود؛ در بالای آن دو کتیبه به چشم می خورد که روی یکی از آن ها آیات قرآنی با خط ثلث نوشته شده و روی دیگری تاریخ مرمت مسجد را در سال 1026 نگاشته اند.
مسجد جامع عتیق شیرازاز
در ضلع جنوبی طاق نمای پهن و بلندی است؛ این طاق نما در طول زمان از بین رفته و در سال 1348 دوباره بازسازی شده است. درون طاق نما کتیبه ای وجود داشته که در حال حاضر تنها بخشی از آن باقی مانده است. شبستانی که در این ضلع قرار دارد، یک شبستان قدیمی و کم عرض است. یکی از دلایل جذابیت این شبستان محراب زیبای آن است که با مقرنس کاری های زیبا بر روی سقفش جلوه گری می کند. در دو سوی این محراب دو ستون سنگی مارپیچ دیده می شود که زیبایی این مجموعه را کامل کرده اند. طاق نمای ضلع شرقی پهن و بلند است و درون آن هشت طاق نمای کوچک دیده می شود. چهار طاق نما در سمت راست قرار دارند که یکی از آن ها در خروجی مسجد است و چهار طاق نمای دیگر در سمت چپ قرار دارند که در پشت آن ها ایوان قرار گرفته است. در این ضلع شبستان مخروبه ای وجود دارد که دیگر قابل استفاده نیست، ولی در گذشته های دور محل اقامه نماز بوده است. یکی ازمهم ترین بخش های این مسجد، ساختمانی است که آن را خدایخانه می نامند؛ این مکان به نام های دار المصحف، کعبه ثانی، بیت المقدس یا دروازه نیز نامیده شده است. خدایخانه درست در میان مسجد و از سنگ و گچ ساخته شده است. بدون شک این بنا یکی از زیباترین قسمت های مسجد محسوب می شود که به صورت چهارگوش طراحی شده و در هر کدام از گوشه های آن ستونی مدور قرار گرفته است.
در چهارگوشه این بنا ایوانی وجود دارد و در وسط این ایوان اتاقی قرار گرفته که ورودی آن از ضلع شمالی و جنوبی است. کتیبه ای با خط ثلث این بنا را به زیبایی آراسته است. این کتیبه نفیس نمونه ای از آثار ارزشمند یحیی الجمالی الصوفی خطاط نامدار شاه اسحاق است. بر اساس شواهد تاریخی، بنای یاد شده تنها برای تلاوت و کتابت قرآن ساخته شده است، اما طراحی و نمای زیبای آن به این مسجد کهن جلوه و جذابیت خاصی بخشیده است. در غرب درب جنوبی مسجد، شبستان بزرگ و نوسازی وجود دارد که هم قرینه با شبستان چهل ستون است. روی دیوارها و محراب آن کتیبه هایی است که با خط ثلث و نسخ 13 آیه و حدیث نبوی را روی آن نوشته اند. یک منبر دوازده پله ای که از آهن و سنگ مرمر ساخته شده در سمت چپ محراب دیده می شود. صحن این مسجد با مرمر پوشیده شده و سنگاب های قدیمی برای وضو گرفتن در آن قرار گرفته اند؛ قدمت این سنگاب ها نامشخص بوده و دوازده ضلع دارند. مسجد کهن و بی همتای عتیق که در طول تاریخ با جاذبه عجیبش گردشگران را به سمت خود کشانده، هنوز هم مکانی زیبا و پررمز و راز است. امید است شما نیز هنگام سفر به شیراز دیدن این مسجد زیبا را فراموش نکنید.
مسجد جامع عتیق شیراز

جاذبه های دیدنی نزدیک مسجد عتیق

مسجد شاه چراغ: این مسجد بنابر اعتقاد شیعیان آرامگاه احمد بن موسی کاظم، پسر ارشد امام موسی کاظم و محمد بن موسی از برادران علی بن موسی الرضا است و در دوره اتابکان در قرن ششم هجری قمری ساخته شده است. مسجد شاه چراغ که در طول تاریخ مورد توجه حکمرانان و مردم بود چندین بار مرمت و بازسازی شد و در حال حاضر یکی از جاذبه های مهم شهر شیراز به شمار می رود.
بازار وکیل
بازار وکیل: این بازار از معروف ترین بازارهای تاریخی و سنتی ایران است. بازار وکیل در دوره زندیه ساخته شد و نام آن در سال 1351 به عنوان یکی از آثار ملی ثبت شد. در این بازار دیدنی می توانید انواع عرقیات گیاهی، مسقطی و بهارنارنج خوش عطر شیراز را تهیه کنید؛ علاوه بر تهیه سوغات، دیدن این بازار با معماری زیبایی که برگرفته از عناصر معماری دوران صفوی است، خالی از لطف نیست.
حمام وکیل: یادگاری ارزشمند از دوران زندیه است، این حمام به دستور کریمخان ساخته شد. سبک معماری و نقش و نگارهای به کار رفته در آن، حمام وکیل را به بنایی شاخص در دوره ی زندیه تبدیل کرده است. امروزه وجود موزه ای که سبک زندگی آن دوران را نشان می دهد بر جذابیت آن افزوده است.