×

آیین گِل‌ هاکُنی در شهر مُجِن سمنان

نویسنده نویسنده ایران هتل در تاریخ ۱۳۹۸/۱/۱۶
دسته بندی آداب و رسوم
آیین گِل‌ هاکُنی در شهر مُجِن سمنان
ایران کشوری با قدمتی بسیار طولانی و تاریخچه ای بس کهن است. در طول زمان انسان های مختلفی در این سرزمین زندگی کرده اند. هر دسته از این افراد آیین و رسم و رسوم و سنت های خاص خود را داشته اند. سنت هایی که ویژگی های کلیدی آنها را به عرصه ی نمایش گذاشته و خوب و بدشان را به دیگران شناسانده است. یکی از این مراسمات جالب، آیینی به نام گل هاکنی است که در استان سمنان، در شهر مجن، یکی از شهرهای نزدیک شاهرود برگزار می شود. آیینی که هر ساله دستی بر سر و روی خانه های شهر مجن می کشد تا دل اهالی آن را شاداب گرداند.

مجن شهر زیبایی است اما در سفر به استان سمنان پیشنهاد می شود در مرکز آن یعنی شهر سمنان اقامت کنید. فاصله ی سمنان تا مجن چیزی حدود 200 کیلومتر است که تقریبا طی دو ساعت و ربع زمان می برد. سمنان شهری است که می توان در آن تنها با طی 20 کیلومتر همزمان شاهد دو چهره ی متفاوت از طبیعت بود. ابتدای این محدوده ی 20 کیلومتری، شهر سمنان و انتهای آن شهر شهمیرزاد و مهدیشهر است. علاوه بر این می توان در استان سمنان در 45 کیلومتری شهر شاهرود از جنگل ابر، در 35 کیلومتری آن از آبشار مجن و در 120 کیلومتری ان از روستای قلعه بالا دیدن کرد. جاده ی سنگفرش و مسیر تاریخی ابریشم در شهر گرمسار نیز واقعا دیدنی است. چشمه علی و انگورستانی در شهر دامغان نیز بسیار زیبا و تماشایی اند. از طرفی دیدن کویر و آسمان آن از فاصله ای نزدیک و رصد ستارگان در شب، سفر به سمنان را به یک خاطره ی دل انگیز تبدیل می کند.
برای اقامت در سمنان وارد سایت ایران هتل آنلاین شوید. این سامانه ی قدرتمند در رزرو آنلاین، هتل لیست کاملی از هتل های سمنان را در مقابل چشمانتان به نمایش می گذارد. در همین صفحه می توانید شاهد مشخصات کلی هر یک از هتل های سمنان باشید اما چنانچه مایلید اطلاعات بیشتری در مورد هر هتل به دست آورید می توانید با کلیک بر نام آن تمام آنچه را که می خواهید مطالعه کرده و هوشمندانه سفر کنید و از تخفیفات خوبی هم مخصوصا در ایام خاصی مانند تعطیلات نوروز بهره مند شوید و سفری به صرفه را تجربه کنید و با خیال راحت به فکر بازدید از جاذبه های سمنان از جمله کوه پیغمبران، چشمه های اب گرم، منطقه ی آهوان، شهر بسطام، شهر شهمیزاد، زیستگاه توران، منطقه ی فرحزاد و تاش و چشمه هفت رنگ، منطقه ی کالپوش، سد شهید شاه چراغی، جنگل اولنگ و بناهای تاریخی مانند دروازه ی ارگ، مسجد امام، بازار قدیمی و گرمابه ی حضرت باشید.
یکی از بهترین هتل های سمنان هتل جهانگردی سمنان آن است. این هتل در شهر سمنان - میدان معلم - بلوار بسیج - جنب جهاد کشاورزی قرار دارد. هتل جهانگردی سمنان یکی از هتل های باسابقه در صنعت گردشگری و هتلداری در این استان است که در سال 1386 بازسازی شده است. این هتل دارای 36 باب اتاق اقامتی است که در قالب 2 طبقه در کنار هم بنا شده اند. هتل سه ستاره ی جهانگردی سمنان در نزدیکی بیمارستان کوثر این شهر قرار گرفته است. این هتل با کادری مجرب و مهمان نواز، غذاهایی خوشمزه و باکیفیت، امکاناتی به روز و جالب، اتاق هایی پاکیزه و تمیز و موقعیت دسترسی مناسب و اسان آماده ی پذیرایی از مهمانان گرامی می باشد و آرامش و اسایش در سفر به سمنان را برای آنها به ارمغان می آورد و خاطرات خوشی از سفر به این شهر زیبا و تاریخی را برایشان رقم می زند.

معرفی کلی
شهر مجن با جمعیتی حدود ۸۰۰۰ نفر در فاصله ی 30 کیلومتری از شهر شاهرود در استان سمنان در دامنه ی رشته کوه های البرز شرقی واقع شده است. این شهر با توجه به ویژگی های منحصر بفردی که دارد، با نام ماسوله ی کویر ایران شناخته می شود. دلیل این نام گذاری موقعیت قرارگیری و نحوه ی ساخت خانه های قدیمی آن است. در واقع بافت قدیمی شهر بر بالای یک کوه قرار گرفته است. در این بخش از شهر، بام هر خانه حیاط خانه ی بالایی است. مناطقی را که خانه ها در آن به این شکل بنا شده باشند ماسوله می نامند.

شهر مجن در منطقه ای کوهستانی قرار دارد و از سمت شمال و شمال غرب به استان گلستان و از سمت جنوب شرق به شهرستان شاهرود می رسد. پس بین دو منطقه ی خوش آب و هوای ایران قرار دارد. این شهر با جاذبه های گردشگری متعددی که دارد مستعد تبدیل شدن به یک قطب گردشگری در منطقه می باشد. اهالی مجن مردمانی خونگرم و مهمان نوازند و شغل اصلی بیشتر آنها کشاورزی و دامپروری است.

طبق گفته ی بزرگترهای شهر، نام مجن از واژه ی «جنت» به معنای بهشت گرفته شده است. آنان معتقدند دلیل این نامگذاری وجود درختان سر به فلک کشیده بوده است. درختان بلند قامتی که اجازه ی رسیدن نور خورشید به زمین را نمی دادند. وجود آثار تاریخی و قلعه های باستانی که در اطراف شهر مجن یافت شده است و نیز سفال هایی که در تپه های اطراف شهر از گذشته بر جای مانده است و همچنین وجود دو درخت کهنسال اورس که در منطقه به نام «سور» از آنها یاد می شود، همه و همه نشان از این دارد که قدمت این شهر زیبا به سال های بسیار دور می رسد. شاید بتوان گفت از همان زمان که چشمه های اب در این منطقه جوشیدن گرفته صدای زندگی هم در آن نواخته شده است. بافت قدیمی شهر مجن خود یکی از جاذبه های آن به شمار می رود. مصالح بکار رفته در ساخت خانه های این قسمت از شهر سنگ و چوب می باشد. نمای داخلی دیوارهای سنگی با کاهگل و نمای بیرونی ان با گل قرمز پوشانده شده است. کوچه های تنگ و پر پیچ و خم و شیب دار شهر بر زیبایی آن می افزاید. این شهر در هر فصل از سال چهره ی جدیدی به خود می گیرد و لباس تازه ای بر تن می کند. زیباترین فصل ها در مجن همان فصلی است که در آن طبیعت زنده می شود و جان دوباره می گیرد. با شروع این فصل رویش گلهای وحشی و سبزی های صحرایی و گونه های گیاهان دارویی نیز اغاز می شود و فرا رسیدن بهار را خبر می دهد.

بعد از دیدن از شهر مجن و علی الخصوص بافت قدیمی آن که بسیار زیبا و تماشایی است می توان به سراغ مناطق دیدنی اطراف شهر رفت. از جمله ی این مناطق، مرتفع ترین قله ی البرز شمال شرقی یعنی شاهوار با ارتفاعی بالغ بر ۳۹۴0 متر از سطح دریاست. ارتفاعی که موجب شده این قله با نام بام البرز شرقی شناخته شود. این قله ی مرتفع تقریبا در تمام ایام سال پوشیده از برف است. شرایط اب و هوایی مجن موجب شده تا انواع گونه های گیاهی مانند شنگی های صحرایی، پونه، سر شو، ریواس، کما، گون و زرشک در آن رشد کنند. از دیگر مناطق دیدنی اطراف شهر می توان به آبشار بی نظیر تنگه ی داستان در شمال شهر مجن اشاره کرد، این آبشار در تنگه ای به نام تنگه ی داستان واقع شده است. این تنگه در اثر زلزله ای در سال های بسیار دور ایجاد شده و رودخانه ی منتهی به آبشار از آن عبور می کند. طول تنگه حدود ۲ کیلومتر و عرض تقریبی آن حدود ۵ متر می باشد. کف تنگه کاملا با آب رودخانه اشغال شده و در مسیر رودخانه آبشار هایی با ارتفاع ۵ تا ۱۰ متر دیده می شود. در نتیجه عبور از تنگه بسیار جذاب و هیجان انگیز می باشد.

در کل می توان گفت شهر مجن به دلیل دارا بودن طبیعت سرسبز و رودخانه ‌های پر آب، به باغی زیبا در حاشیه ی کویر تبدیل شده است. اهالی مجن از آن دسته مردمانی هستند که سنت های قدیمی خود را حفظ کرده و برای آنها ارزش و احترام قائل شده اند. واقعا دیدن از شهر مجن مخصوصا در فصل بهار و به ویژه در زمان برگزاری مراسماتی مانند گل هاکنی لذت بخش است. البته این مراسم از آن دسته مراسماتی است که حتی اگر موفق به دیدن از آن در روز برگزاری نشوید می توانید اثار مطلوبش را در روزهای اتی نظاره گر باشید.

آیین گل هاکنی در شهر مجن
آیین گل هاکنی در شهر مجن، رسمی است که هر ساله توسط زنان شهر انجام می شود. لازمه ی برگزاری این مراسم تهیه ی خاک هایی به رنگ سرخ و سفید است. خاک هایی که در ارتفاعات کوه البرز شرقی، در نزدیکی شهر به فراوان یافت می شود.

زنان خود به ارتفاعات البرز می روند و خاک های مورد نیازشان را جمع آوری می کنند. آنها برای اجرای آیین گل هاکنی، با استفاده از خاک های رنگی جمع آوری شده گِل درست می کنند و نمای بیرونی دیوارهای خانه ی خود را با این گل های رنگی تزئین می نمایند. معمولا قسمت های بالایی دیوارها را با گلی که از خاک سفید تهیه شده و قسمت های پایینی دیوارها را با گلی که از خاک سرخ رنگ بدست آمده می پوشانند. در این میان زنانی هم هستند که استفاده ی تنها از گل سرخ رنگ را ترجیح می دهند و کل دیوار را با آن می پوشانند و از گلی که با خاک به اصطلاح سفید تهیه شده بهره نمی گیرند.

مردم بومی گلی را که از خاک سرخ بدست آمذه گِل سرخو و گلی را که از خاک سفید حاصل شده گل گِلو می خوانند. آنها گِل مالیدن به دیوار خانه و تزئین آن به این شکل را در اصطلاح محلی خود گل هاکنی می نامند و هر ساله آیین مربوط به آن را گرامی می دارند و انجام می دهند. این ایین در شهر مجن تنها توسط زنان و با مشارکت فعال آنان برگزار می شود و از مهمترین آداب و رسوم زیبای رایج در این شهر به شمار می رود.

با توجه به زیبایی و جنبه های فرهنگی این مراسم، آیین گل هاکنی در سال 1391 به صورت رسمی در فهرست میراث معنوی و ملی کشور به ثبت رسید تا بیش از پیش مورد توجه و احترام و ارزش قرار گیرد و به دست فراموشی سپرده نشود. آیین گل هاکنی نمادی برای نشان دادن سلیقه ی بانوان سمنانی است و باعث می شود زنان در نظر همسر و آشنایان و فامیل مورد تحسین قرار گیرند.

تاریخچه ی آیین گل هاکنی در مجن
با اینکه اطلاعات دقیق و مشخصی در مورد پیشینه ی این آیین وجود ندارد، اما براساس گفته های اهالی منطقه، آیین گل هاکنی دارای قدمتی بالغ بر ۳۰۰ سال است. البته این تنها گفته ی اهالی نیست که قابل استناد است بلکه شواهدی نیز در این باره اثبات شده و آن را تایید می کند. این مراسم در استقبال از عید نوروز برگزار می شود و نوعی خوش آمد گویی به فرا رسیدن فصل بهار می باشد.

علاوه بر بوی گل ها، رطوبت ناشی از گل کاری خانه ها در روزهای آغازین بهار عطری در شهر می پراکند که بسیار دل انگیز است. از طرفی روشن کردن آتش با هیزم و بوی دود سپند و تابش نور خورشید بر روی خانه های پلکانی مجن همه و همه نوید آمدن بهاری پر از خیر و برکت را برای اهالی این منطقه می دهد و دل آنها را پر از شادی و خوشحالی می کند.

زمان برگزاری آیین گل هاکنی در مجن
بنا بر رسم و رسومی که در مورد این ایین از گذشته وجود داشته، مراسم گل هاکنی هر ساله یک روز قبل از عید نوروز برگزار می شود. در این روز که آخرین روز از اسفند ماه می باشد زنان مجن با خاک هایی که از قبل تهیه کرده اند، گل های رنگی درست کرده و آنها را به دیوار خانه های خود می مالند. این مراسم زیبا، یکی از بهترین مراسماتی است که می تواند فرهنگ ایرانی و هنر مردمان بومی استان بزرگ سمنان را به عرصه ی نمایش بگذارد. امید می رود که با حمایت های مادی و معنوی این فرهنگ زیبا بیش از پیش شناخته و حفظ شود تا آیندگان و دیگر مردمان با آن اشنا شوند.