×

کلات نادری، دژی نفوذ ناپذیر

نویسنده نویسنده ایران هتل در تاریخ ۱۳۹۷/۵/۱۰
دسته بندی ایرانگردی
کلات نادری، دژی نفوذ ناپذیر
کلات نادری، دژی نفوذ ناپذیر
ادغام طبیعت با دست سازه های بشر همواره مناظر دیدنی را تشکیل داده است. استفاده از اصول معماری کشورهای مختلف، دلیل ساخت بناهایی پر شکوه و منحصر به فرد گشته است. کلات نادری، مجموعه ای بی بدیل از ساخته های بشر در دل طبیعت بی نظیر ایران است. دسترسی دشوار به این منطقه سبب شده تا نام دژهای نفوذ ناپذیر را به آن بدهند. این شهر در میان رشته کوه های بسیاری پنهان گشته تا دست دشمنان از آن دور بماند.
کلات شهری مرزی در خراسان رضوی است که ویژگی های منحصر به فردی دارد. این منطقه به دلیل فاصله زیادی که تا مرکز استان خراسان رضوی یعنی مشهد دارد، کمتر به مسافران این استان معرفی شده است. اما اهالی مشهد از جاذبه های آن اطلاعات کاملی دارند و در اوقات فراغت خود، مهمان این شهرستان زیبا می شوند. کلات یکی از مهم ترین شهرهای موجود در دوره نادر شاه افشار بوده است. به این دلیل از این شهر به عنوان کلات نادری یاد می شود. توجه بسیار زیاد نادر شاه به شهر، سبب پیشرفت بیش از پیش بناهای آن شد. ساخت کاخ و سد در این دوره، رونق زیادی به کلات بخشید.

پیشینه بناهای تاریخی کلات نادری :
 
کاخ خورشید قدیمی ترین بنای تاریخی موجود در شهر کلات است. نادر شاه افشار پس از لشکر کشی به هندوستان و فتح این کشور، تعدادی از هنرمندان این کشور را همراه با غنایم جنگی به ایران منتقل کرد. از آنجا که کلات، شهری در میان رشته کوه هزار مسجد بود، نادر شاه تصمیم به ساخت کاخی در این شهر گرفت. باغ بزرگی با درختان انبوه انتخاب شد و هنرمندان هندی برای ساخت بنایی منحصر به فرد شروع به کار کردند. وجود اشکالی نظیر آناناس و موز بر روی بخشی از این بنا، نشان دهنده فعالیت هنرمندان غیر ایرانی است. قصر خورشید در سه طبقه مجزا و با نمای بیرونی به شکل هشت ضلعی ساخته شد. زیر زمین این کاخ، بنا به گفته برخی افراد، محلی برای پنهان کردن غنایم جنگی و جواهرات متعلق به نادر شاه بوده است. اما عده ای نیز بر این باورند که نادر شاه، مخالفان خود را در این زیر زمین به بند می کشیده است تا یا عقاید آنها را با خود همسو کند و یا باعث حذف اخلال گران شود. امروزه بخش زیر زمین این کاخ به موزه تبدیل شده است.
کاخ خورشید
طبقه دوم کاخ خورشید از یک سالن پذیرایی بزرگ و چند اتاق در پیرامون آن تشکیل شده است. این قسمت از کاخ نظیر دوره صفویه تزئین شده و بخش هایی از آن نیز طلا کاری شده است. کتیبه هایی با محتوای سوره نبأ به همراه تاریخ مرگ نادر ( سال ١١٦٠ ه.ق) در تالار وجود دارد. برخی بر این باورند که نادر این کاخ را به عنوان آرامگاه خود انتخاب کرده بود، اما اکنون در مرکز شهر مشهد دفن شده است. طبقه سوم این کاخ که از لحاظ معماری در ایران بی همتا است، از ٦٦ نیم ستون سنگی تشکیل شده است. گنبد استوانه ای بزرگی که در این طبقه ساخته شده، جلوه زیبایی به آن بخشیده است. فضای پیرامون این کاخ و درختان باغ، از این طبقه به راحتی دیده می شود. اما کبود گنبد، یعنی مسجدی که در دوره سلجوقیان در کلات ساخته شده است نیز از این مکان دیده می شود. این مسجد بسیار قدیمی، امروزه محل دفن بدن پاک شهدای شهر کلات است.
بند کلات
بند کلات یکی دیگر از دیدنی های این شهر است که به بند نادری شهرت دارد. اما قدمت این بند تاریخی به پیش از دوره افشاریه باز می گردد و احتمالا به این دلیل بند نادری لقب گرفته است که نادر شاه افشار آن را ترمیم نموده است. این بند قدیمی بر روی ژرف رود، با ارتفاع ٧٠ متر بنا شده است. بنا به شواهد باستان شناسی، به احتمال زیاد این سد در دوره ایلخانان، یعنی در سده هفتم و هشتم هجری ساخته شده است. جنس این سد از سنگ، ساروج و آجر است. برج و باروی کلات، یکی دیگر از ابنیه تاریخی این شهر است که پیش از حکومت نادر ساخته شده و در دوره افشاریه بازسازی گشته است. در قسمت پایین برج، کتیبه ای حاوی صفات نادر شاه وجود دارد. این کتیبه به زبان ترکی است.
قلعه فرود
در اطراف شهر کلات روستایی به نام خشت وجود دارد که آب انبارها و بناهایی از دوره نادر شاه در آن به جا مانده است. قسمتی از یک لوله سنگی که وظیفه انتقال آب از رود قره سو به کلات را بر عهده داشته، یکی دیگر از بازمانده های تاریخی دوره افشاریه محسوب می شود. نادر شاه به دلیل عدم رضایت از کیفیت آب کلات، دستور این انتقال را صادر کرد. قلعه فرود، یکی دیگر از آثار تاریخی موجود در یک کیلومتری شمال غربی کلات است که قدمت آن به پیش از اسلام می رسد. برخی معتقدند که بخشی از داستان های شاهنامه مربوط به این منطقه است. علاوه بر تمام این آثار تاریخی، طبیعت بکر و زیبای کلات، یکی دیگر از جاذبه های گردشگری محسوب می گردد که چشم هر بیننده ای را به خود خیره می کند.
منطقه اورتکند
در این میان منطقه اورتکند که به بهشت گمشده ایران معروف است، در نزدیکی شهر کلات قرار دارد. اما عدم وجود جاده مناسب، کمتر کسی برای دیدن زیبایی های اورتکند، به آنجا سفر می کند. برای رفتن به اورتکند، باید از ١٠٥ کیلومتری جاده مشهد به کلات، به سمت جاده فرعی بروید. پس از عبور از مسیر ٢٢ کیلومتری، می توانید تفرجگاه اورتکند را ببینید. این منطقه ییلاقی سرشار آب و کوه های بلند است. وجود یک غار آبی، بیانگر میزان آب عبوری از این منطقه است.

موقعیت جغرافیایی کلات نادری :
این شهر در شمال شرقی استان خراسان رضوی قرار دارد. این شهر از شمال با مرز ترکمنستان، از جنوب به کوه های هزار مسجد و مشهد، از شرق به شهرستان سرخس و از سمت غرب به شهرستان درگز منتهی می شود. فاصله شهر مشهد تا کلات ١٤٥ کیلومتر است. این شهر به دلیل قرار گرفتن در میان کوه های سر به فلک کشیده، دارای آب و هوای خنک و مرطوب است. پاییز در این شهر، با بارندگی های فراوان سپری می شود. بارش سنگین برف در این منطقه، سفر به کلات را در این فصل تقریبا غیر ممکن می سازد. اما بهار و تابستان شهر کلات، مملو از زیبایی طبیعت است. جاده زیبای مشهد به کلات، یکنواخت نبوده و هر قسمت از آن دارای شرایط اقلیمی متفاوتی است. بخشی از جاده در بیابان خشک قرار دارد، بخشی دیگر به میان کوه های بلند ختم می شود. قسمتی از جاده در میان شالیزارها قرار گرفته و تمام این عوامل، سبب جذابیت مسیر و عدم خستگی مسافران در جاده می شود.
کلات نادری
 
ساکنان شهرستان کلات :
این شهر تاریخی، طبق آخرین آمارگیری رسمی کشور در سال ١٣٩٥ دارای ٧٦٨٧ نفر جمعیت بوده است. رشد دو درصدی جمعیت در این شهرستان، حاکی از شرایط مناسب آن است. اغلب ساکنان شهرستان کلات را کردهای کرمانج تشکیل می دهند. اما به دلیل اینکه در دوره افشاریه، لشکر نادر شاه که مجموعی از فارس ها و ترک ها بود، به این شهرستان آورده شدند تا از غنایم او محافظت کنند، هنوز هم بازماندگان این دو نسل در کلات وجود دارند. پس می توان گفت که جمعیت کلات به سه گروه کرمانج، فارس و ترک زبان تقسیم می شوند. اغلب مردم شهر به کشاورزی و باغداری مشغول هستند و زنان این منطقه در قالی بافی تبحر زیادی دارند. لباس محلی این شهرستان دارای ویژگی های منحصر به فردی است که فقط در این ناحیه وجود دارد. اغلب بانوان کلاتی، این لباس ها را در مراسم عروسی به تن می کنند.
کلات نادری
برای رسیدن به این شهرستان می توانید در میدان بار نوغان در شمال شهر مشهد، به اتوبوس هایی که به این شهر می روند، دسترسی پیدا کنید. اتوبوس می تواند مسیر مشهد به کلات را ظرف مدت ٣ الی ٤ ساعت طی کند. اما سواری های شخصی در مدت زمان کمتری، بین ٢ الی ٣ ساعت این مسیر را طی می کند.
رستوران های زیادی در سطح شهر و اطراف شهر نظیر اورتکند وجود دارد که غذاهای خوش طعم و با کیفیت را ارائه می دهند. برای اسکان موقت و اقامت کوتاه مدت در این شهر، می توان از طریق رزرو آنلاین هتل اقدام نمود. مهمانپذیرهایی با قیمت مناسب نیز در این شهر وجود دارند که امکانات خوبی را به مشتریان ارائه می دهند. در منطقه اورتکند علاوه بر رستوران و مراکز اقامتی، فروشگاه هایی نیز وجود دارد که محصولات متنوعی را به مسافران ارائه می دهد.