بهره مندی از شیره ی گندم در پخت این حلوا منجر شده تا رنگی سیاه در آن ایجاد شود، و طعمی بی نظیر به آن ببخشد. حلوای سفید نیز که به آغ حلوا معروف است، از حلوا های محلی و نسبتا قدیمی منطقه است که بیشتر در بخش خلخال مورد توجه می باشد. حلوای سفید معمولا در بیشتر مناسبت های مذهبی نظیر عید فطر و اعیاد مذهبی پخت شده و در برخی موارد نیز در مراسم های عروسی از سوی خانواده ی داماد به عروس هدیه می دهند. آرد برنج اصلی ترین مواد تشکیل دهنده ی حلوای سفید به شمار می‌آید.

باقلوای اردبیل: باقلوا را می توان یکی از شیرینی های خوشمزه ی ایرانی معرفی نمود. این شیرینی پر طرفدار در هر شهر با سبک خاص خود و بر اساس ذائقه ی مردمان اش تهیه می‌شود. باقلوای اردبیل که در بیشتر شیرینی فروشی های آن موجود است، با روشی منحصر به فرد و از شیر، تخم مرغ، پودر پسته و گردو تهیه می‌شود.

شیرینی قرابیه : قرابیه یکی از شیرینی های بسیار خوشمزه است که در بیشتر شهر های منطقه‌ی آذربایجان یافت می‌گردد. این شیرینی در اردبیل نیز با طعم و مزه‌ی خاص خود و از سفیده ی تخم مرغ، بادام و شکر تهیه می‌شود.

پس از پخت و در خاتمه نیز، مقداری خلال بادام و خلال پسته بر روی آن ریخته می‌شود. بافت ترد و طعم و مزه‌ی خوشایند این شیرینی باعث شده علاوه بر بومیان منطقه، مورد توجه گردشگران و حتی برخی افراد در خارج از مرزهای ایران، نظیر ترکیه نیز باشد.

نان فطیر محلی : این نان از دسته سوغات های بسیار سنتی و پر طرفدار اردبیل است که با طعم بسیار خوشمزه‌ای می‌باشد. از آنجا که این نان محلی دارای جوش شیرین نمی‌باشد، بسیار سالم بوده و برای صرف صبحانه و نیز به هنگام افطار مورد استفاده قرار می‌گیرد. فطیر در گذشته به صورت سنتی پخت می‌گردید. اما امروزه پخت آن به صورت صنعتی بوده و در اکثر شیرینی فروشی‌ها نیز یافت می‌شود. البته قابل ذکر است که نان فطیر در حال حاضر در اکثر روستاهای آذربایجان، همچنان به شکل سنتی خود مورد پخت قرار می گیرد. نان فطیر اردبیل از پودر خمیر ترش، شکر و آب تهیه می شود و داخل آن نیز با موادی نظیر دارچین، گردو و شکر مزه دار می گردد. بیشتر گردشگران از این نان در کنار عسل و سر شیر جهت صرف صبحانه استفاده نموده و بعضا حتی به عنوان سوغات خریداری می نمایند.

شکلات رسته ی اردبیل : شکلات رسته یکی از سوغات های شهر اردبیل است که در شیرینی فروشی های شهر عرضه می گردد. این شکلات از شیر، کره، سرشیر، خامه، کلوکر وکاکائو و نیز مغز گردو تهیه می شود. فرآیند پخت شکلات رسته حدود 24 ساعت زمان برده و دارای طعمی بی نظیر است.

تخمه ی آفتابگردان : تخمه ی آفتابگردان نیز، یکی از خوش مزه ترین سوغاتی های شهر اردبیل به شمار می آید، گل آفتابگردان در بسیاری از مناطق استان اردبیل به مانند سایر مناطق رایج، پرورش می یابد. و آن را می توان یکی از مفید ترین خوراکی ها همراه با ویتامین های E,B معرفی نمود. همچنین تخم آفتابگردان دارای املاح ضروری و مفید برای بدن نیز می باشد.

صنایع دستی اردبیل : استان اردبیل دارای صنایع دستی کهن و غنی می باشد. این صنایع دستی که حاصل دست و تلاش عشایر و روستائیان منطقه می باشد، دارای کیفیت بی نظیری هستند. صنایع دستی اردبیل را قالی بافی، گلیم بافی و جاجیم بافی و …. تشکیل می دهند، و می توان آنها یکی از گران ترین صنایع دستی ایران معرفی نمود. در اینجا به ذکر برخی از آنها می پردازیم :
گلیم : بافت گلیم در اردبیل به مانند سایر مناطق ایران، متاثر از فرهنگ بومی و اصیل منطقه می باشد. رنگ بندی خاص و هدفمند این گلیم ها بازتابی از عوامل فرهنگی و محیطی هستند. گلیم های اردبیل در بین عشایر به منزله ی خورجین، جل اسب، مصارف تزئینی، کیسه، رختخواب پیچ و …. کاربرد دارند. این گلیم ها از نوع دو رو و پلاس هستند. گلیم های پلاس که نوعی گلیم پشمی و یک رو محسوب می شوند، به عنوان زیر انداز، سجاده و خورجین کاربرد داشته و استفاده از آن در بسیاری از شهرهای ایران و نیز در بین زنان عشایر رایج است.

جاجیم بافی : جاجیم بافی اردبیل که حاصل تلاش دستان پر توان عشایر می باشد، از سوغات های پر طرفدار این شهر به شمار می آید. رنگ های متنوع و طرح های لوزی موجود در جاجیم های اردبیل، از ویژگی های حائز اهمیت هنری آن محسوب می شود. این نوع صنایع دستی نیز از نمونه های پر طرفدار نزد گردشگران به شمار می آید.

ظرف های مسی : ظرف های مسی اردبیل از صنایع دستی پر رونق در این شهر به شمار می آیند، و می توان آنها را از نوع ظروف مسی با کیفیت و بسیار خوب کشور معرفی نمود. مسگری در اردبیل دارای پیشینه ای نسبتا کهن است. ابزار و ظروف مسی اردبیل از سوغاتی های پر طرفدار این شهر به شمار می آیند. برخی معتقدند استفاده از این ظرف ها دارای خاصیت دارویی بوده و نیز پخت غذاها در ظروف مسی منجر به خوشمزه تر شدن و جا افتاده تر شدن غذاها می گردد.

سازهای سنتی اردبیل : تولید و ساخت انواع سازهای سنتی اردبیل را می توان معروف ترین صنایع دستی این استان معرفی نمود. هنرمندان اردبیل در ساخت این سازها دقت و ظرافت خاصی را به کار می برند و در ساخت آن نظیر تنبک، سه تار، سنتور، کمانچه، ساز آذری و …. تبحر و توانمندی خاصی دارند. این ساز ها از چوب درختانی نظیر گردو، فلفل، شمشاد و توت ساخته می شوند و بعد سیم هایی را در آن تعبیه می نمایند، که با ایجاد ضربه هایی در آنها صداهایی دل نشین تولید می گردد. ساز های سنتی اردبیل از جمله سوغاتی های محبوب دوستداران موسیقی سنتی به شمار می آید.

استان چهارمحال و بختیاری مهد عشایر ایران می باشد كه جزء جدا نشدنی از این خطه به حساب می آیند. كوهستانی بودن و اقلیم و آب هوای خاصی كه در این منطقه وجود دارد و همچنین بستر محصولات لبنیاتی سنتی و با كیفیت که عاری از هرگونه مواد نگه دارنده و مصنوعی میباشد موجب شده است تا این خطه بهترین پنیرهای ایران را تولید کند. مانند انواع پنیر گوسفندی و گاوی با مایه هایی طبیعی كه از خود حیوان به صورتی خدادادی استفاده می شود و نیازی به هیچ مواد شیمیایی برای تبدیل شیر به پنیر ندارد. اضافه كردن گیاهان معطری كه از دل طبیعت این استان بدست می آید به انواع این پنیرها طعم هایی بی نظیر و خواص دارویی بوجود می آورد که كمتر مسافری را دست خالی ازین دیار بر میگرداند.

از دیگر محصولاتی كه با ورود به مركز شهر «شهركرد» و یا با سفر به شهرستان های اطراف آن به چشم میخورد كشك و قارا یا همان (قره قوروت) سنتی است كه طعم ترش طبیعی آن حتی با به زبان آوردن اسم آن دهان هر انسانی را آب می اندازد. استفاده كردن از این لبنیات به صورت تنها و یا حتی در غذا ها و آش های معروف و سنتی این شهر طعمی به یاد ماندنی را در ذهن هر مسافر و گردشگری بجا می گذارد. البته از خواص پزشكی آنها كه سرشارترین منابع كلسیم و پروتئین میباشند نیز نباید چشم پوشی كرد. این محصولات را در تمام مناطق استان به وفور میتوان یافت، اگر به مناطق و دشت های اطراف و كوهستان های زیبای استان بیشتر نزدیك شوید می توانید این محصولات را از عشایر استان به صورت كاملا سنتی و طبیعی با همان مزه واقعی تهیه کنید.

از عجایب سوغات استان چهارمحال و بختیاری كنار هم قرار گرفتن شیرین ترین طعم های طبیعت در كنار ترش ترین ها می باشد. همان طور كه قره قوروت را می توان از ترش ترین طعم های زندگی و البته لذت بخش ترین طعم ها دانست، از «عسل» و «گز» طبیعی نیز می توان به عنوان شیرین ترین طعم های طبیعی كه هر شخصی در زندگی قطعا یكبار آنها را تجربه كرده نام برد. عسل كه از پر خواص ترین و نام آشنا ترین سوغات این استان است به دو روش كلی در این استان یافت می شود. عشایر كندوهای خود را در دل طبیعت بین چشمه ساران طبیعی و گیاهان خود رو گذاشته تا زنبور ها از طبیعی ترین شهد ها استفاده كرده و عسلی خوش طعم و خوش عطر و پر خاصیت را تهیه كنند كه به انواع عسل گون، عسل شبدر، عسل سیاه، عسل چهل گیاه و… می توان اشاره کرد. هر كدام از این عسل ها خواص دارویی مخصوص به خود را دارند. از دیگر انواع عسل، عسل های وحشی می باشند كه توسط زنبور های وحشی در دل كوه و صخره های صعب العبور در كندو های طبیعی درست می شوند. این عسل ها با سخت ترین شرایط توسط كوه نوردان و بومیان جمع آوری شده و در دسترس مردم قرار می گیرند و خواص دو چندانی دارند.

«گز» از سوغات جهانی و لذیذ این استان و به ویژه شهر «بلداجی» است. این شهر مهد تولید «گز» از قدیم تا كنون بوده است. البته به دلیل همجواری با استان اصفهان و بازار خوب فروش این محصول در این شهر توریستی به اشتباه افراد گز را از سوغات های اصفهان می دانند ولی نقش بستن نام بلداجی بر روی محصول نشانگر گز با كیفیت استان چهارمحال و بختیاری می باشد. این سوغات لذیذ از ماده اولیه «انگبین» كه شیره گیاهی طبیعی و سفید رنگی می باشد و از دشت های این استان تهیه می شود تشکیل شده است سپس طی فرایندی به محصول شیرین و خوش طعمی به نام گز تبدیل می شود و انواع مختلفی دارد. پس در صورتی که از طرفداران پر و پا قرص گز هستید ودر آینده رزرو هتل در اصفهان انجام دادید و به این شهر سفر کردید اطمینان حاصل کنید که در صورت داشتن زمان به شهر بلداجی نیز سری بزنید.

از دیگر سوغات های صادراتی این استان محصولاتی باغی از جمله گردو و بادام می باشد. بزرگترین باغ های گردو و بادام كشور در این استان به ویژه شهر «سامان» قرار دارند. به دلیل خواص زیاد و موارد مصرف بالا، این محصولات توانسته اند سهم به سزایی را در اقتصاد مردم این استان به دست گیرند. به دلیل كیفیت بالای این محصولان باغی در سال های اخیر درصدی از صادرات كشور به این محصولات اختصاص یافته است .

گیاهان دارویی و معطر كه امروزه در صنایع پزشكی جای خود را باز كرده اند از دیگر سوغات كم نظیر این استان می باشند. این گیاهان در فصل بهار و در هر نقطه از دشت های استان و همجواری با چشمه های استان می روید تا مردم از این نعمت الهی به وفور استفاده كنند. از انواع گیاهان این استان می توان به پونه های وحشی، مچه، شنگ، پا غلا، سیر وحشی، تره كوهی و كرفس كوهی اشاره کرد.

صنایع دستی این استان نیز حرف اول را در میان شهر های ایران می زند. عشایر و روستاییان این استان برای گذراندن زندگی خود صنایعی با كیفیت بالا و كاملا سنتی تولید می كنند. از معروف ترین و مهم ترین آنها می توان به چوقا بافی، خرسك بافی، نمكدان بافی، جاجیم بافی، بافت سیاه چادر، گیوه ،نمد و«فرش اصیل ایرانی» و قالی بافی كه شهره جهانی دارد اشاره کرد. فرش در این استان توسط عشایر و مردمان شهر و روستاهای مختلف تهیه و بافته می شود كه به دلیل نوع نقشه و نوع بافت مخصوص این مردمان زبانزد شده است. «چالشتر» از شهر های همجوار شهركرد در تهیه انواع فرش شهره است و نقشه ای منحصر به فرد معروف به نقشه چالشتری را شناسنامه ای برای فرش های بافته شده توسط قالی بافان این منطقه كرده است.

چوقا یا چوخا یكی دیگر از صنایع دستی معروف و محلی مورد استفاده محلیان و عشایر این منطقه است. این لباس در واقع بالا پوش مردانه است که زنان بختیاری با هنر دست خود بر روی دارهایی تكنفره و با استفاده از پشمی كه با دست خود به صورت كاملا سنتی تبدیل به نخ های ظریفی كرده و تار پود این لباس زیبا و پر كاربرد را به هم رسانده بافته می شود، لباسی سفید یا شیری رنگ با خطوط تیره كه نماد فرهنگ مردم این خطه است. از معروف ترین چوقاها می توان «كیارسی باف» را نام برد كه توسط زنان كیارسی بافته می شود.

از دیگر صنایع دستی زیبای این استان می توان به خرسك و جاجیم اشاره كرد كه عمدتا توسط عشایر بافته میشود.
خرسك نوعی قالی به حساب می آید با این تفاوت كه پرزهای آن گرفته نمیشود و هیچ نقشه ای برای بافت آن استفاده نمیشود و بافته ذهن هر شخص است. به دلیل ضخامت و نرم بودن آن نا همواری های زمین در طول كوچ به چشم نمی آید و زمین را صاف و یكدست نشان می دهد. جاجیم نیز از صنایع دستی قدیمی این استان می باشد. فرش گونه ای است كه با كنار هم قرار دادن نخ های رنگی به صورت صاف و یكدست بافته می شود و مورد استفاده قرار میگیرد. هر کدام از این صنایع برگرفته از عمق احساس بافنده و حاصل عمری زحمت و هنر است.

یكی دیگر از صنایع دستی كه با زندگی عشایر عجین شده سیاه چادر است. سیاه چادر در واقع همان سر پناه و خانه عشایر است كه در مقابل باد و باران و سرما و گرما از آنها محافظت می كند. سیاه چادر بافته شده از موی بز است و از رسوب باران به داخل خود داری كرده و بسیار مقاوم است. اگر از شهركرد به سمت دشت های سرسبز و وسیع این استان حركت كنیم می توان در گوشه كنار چشمه های پر آب، سیاه چادر ها را دید كه هر كدام چند خانواده را در خود جای داده است و گرما بخش زندگی این مردم غیور و سخت كوش می باشد.

تاكنون واژه نمد یا نمد مالی را شنیده اید؟ شهركرد شهر نمد است ونمد مالی از قدیمی ترین صنایع این شهر به حساب می آید در مركز استان، شهركرد می توان انواع نمد را به راحتی یافت. این هنر سخت و پر زحمت توسط مردان به صورت گروهی تهیه می شود و بسیار زمان بر و پر زحمت است تا جایی كه گاهی برای تهیه یك زیر انداز نمدی چند مرد ساعت ها روی پای خود ایستاده و با تحركی طاقت فرسا یك اثر زیبا خلق می کنند. از پر كاربرد ترین ساخته های نمدی می توان به كلاه نمدی اشاره کرد كه یكی از پر استفاده ترین پوشش مردان بختیاری است .

اگر سری به موزه ها و کلکسیون های میلیاردی آن سوی آب ها بزنید علاوه بر سردیس ها، کوزه ها، کتیبه ها و سایر آثار باستانی چند هزار ساله ایرانی حتما چشمتان به یک تخته فرش ایرانی خواهد افتاد که در کمال زیبایی و ظرافت دلبری می کند. موزه های انگلیس، روسیه، ایتالیا، فرانسه و حتی در موزه های امریکایی حتما رد پای فرش ایرانی را به وضوح خواهید دید آن هم با قدمتی چند صد ساله. اگر نام قالی پازیریک با قدمتی چند هزار ساله را شنیده باشید شاید بد نباشد اگر بدانید که این قالی تاریخی و افسانه ای هم با تحقیق و تفحص های صورت گرفته سر از ایران درمی آورد. قالی ایرانی اما با این ظرافت و زیبایی اش همیشه خدا معرف فرهنگ و هنر ایرانی هم بوده است.

چهار گوشه کشورمان را که بگردید از روستاهای دور دست گرفته تا چادر ایلیاتی ها و گاهی در کوچه پس کوچه شهرها حتی در پایتخت پرغوغایمان هنوز که هنوز است دار قالی پابرجاست. این دارها اما به واسطه اقوام هزار رنگمان هر کدام شکل و شمایل و داستان های به خصوصی دارند و قالی های منحصربفردی را به نمایش می گذارند که آداب و رسوم و حتی ویژگی های طبیعی هر منطقه را به نمایش می گذارد. در میان شهرها و روستاها اما تبریز در قالی و قالی بافی شهرتی جهانی دارد. به بهانه آشنایی با ظریف ترین فرش های ایرانی سری به مهد هنر فرش بافی ایران یعنی تبریز می زنیم. به دنبال فرش تبریز، دستباف با کیفیت اگر هستید حتما در این سفر ما را همراهی کنید.

فرش تبریز، یادگاری از تاریخ
اینکه دقیقا از چه زمانی بافت فرش در منطقه آذربایجان و به خصوص تبریز آغاز شده هنوز هم در هاله ای از ابهام است اما آنقدر هست که تبریز را با نام “شهر جهانی بافت فرش” در میان جهانیان شهره کرده است. اگر خوب به جغرافیای تبریز و منطقه آذربایجان نظر کنید حتما شما هم متوجه رونق دامپروری در این منطقه خواهید شد. داشتن مراتعی پربار و رونق دامپروری و متعاقبا تولید پشم مرغوب و فراوان شرایط را برای بافت فرش و زیرانداز مهیا می کرد. فرشی که احتمالا در خانه ی روستایی ها بافته می شده و بیشتر جنبه رفع احتیاج داشته است و نه وجهه تجاری. فرش تبریز در ابتدا تراکم و یا به اصطلاح کارشناسان فرش بافی رج شمار پایینی داشته و طرح ها نیز به مراتب درشت تر بوده اند. رنگ ها نیز اغلب رنگ های تند و خام. اما همین که در تاریخ به پیش می رویم، به وضوح می توانیم رد پای بافت فرش و پیشرفت آن را در دوران حکومت مغول ها و هلاکوخان در تبریز ببنیم که اندک اندک خرید و فروش فرش رونق می یابد. برای این سفر تاریخی باید یک سر تا موزه لندن بروید و حتما قالی مشهور مسجد اردبیل را ببینید.

رونق فرش بافی در دوره های سلجوقی، ایلخانی و حتی تیموری نیز ادامه پیدا می کند و طرح ها و رنگ ها هی پخته تر می شوند. دسترسی به مسیر جاده ابریشم نیز به کمک تبریز می آید و آوازه فرش ها و طرح های تبریزی ها به گوش جهانیان هم می سد. این پیشرفت ادامه پیدا می کند و در نهایت در دوران حکومت صفویان و پایتخت نشینی تبریزیان به یکباره تحولاتی عظیم در تولید فرش دستبافت تبریزی رخ می دهد. حضور طراحان به نام و خوش ذوق و همچنین تحولاتی در زمینه رنگرزی سبب می شود تا سر و کله کارگاه های بزرگ تولید فرش در تبریز پیدا شود و تولید فرش به یکباره فزونی یابد. نقش ونگارهای متفاوت و ایرانی، طرح های بدیع، رنگ های نو و هنر قالیبافان تبریزی دست به دست هم می دهند و از فرش تبریز یک معجزه می سازند.

همین چند سال پیش یک تخته فرش ایرانی که از دوران صفویه به یادگار مانده بود به مبلع 115 میلیلارد تومان در یک حراجی در آمریکا به فروش رفت که نشان از ارزش والای این اثر زیبا داشت. اما رونق فرش و فرش بافی با افول صفویه در تبریز افول پیدا می کند تا اینکه در زمان حکومت ناصرالدین شاه باب جدیدی به روی بافندگان و تاجران تبریزی گشوده می شود. آشنایی با بازارهای آن سوی آب ها سبب می شود تا بازاری جدید و صد البته کنجکاو و مشتاق برای فرش تبریزی پیدا شود. اروپایی ها و آمریکایی ها تبدیل به خواستاران پرو پا قرص فرش ایرانی می شوند و بازار تجارت داغ داغ می شود.

حالا دیگر رنگرزی غربی هم راهش را به تبریز باز می کند و این تحول عظیم سبب تولید رنگ های متفاوت تر و باب طبع اروپایی ها شده و نخ ها به مراتب یکدست تر رنگ می شوند و در نهایت ظرافت فرش ها نیز افزایش قابل توجهی می باید. با ساخته شدن تیمچه ها و سراها در راسته بازار هم دیگر تجارت فرش آنقدر ریشه دار می شود که اقتصاد منطقه آذربایجان را قبضه می کند. این روال در دوران پهلوی نیز ادامه پیدا می کند و بازار تبریز روز به روز در بازارهای جهانی محبوب تر می شود. با وقوع جنگ تحمیلی و در دوران نابسامان اقتصاد آن روزها هم این فرش تبریز است که با ارز آوری اش به داد اقتصاد آن روزها می رسد. هنوز هم فرش تبریز در تمام جهان شناخته شده و محبوب است و خیلی ها صنایع دستی ایران را با نام فرش اصیل و زیبای تبریز می شناسند.

الیاف فرش تبریز
در میان فرش های بافت تبریز، فرش های سنتی از پشم و پنبه استفاده می کردند به طوریکه که چله کشی یا همان تار فرش از جنس نخ پنبه و پود فرش یا به عبارتی گره ها از جنس پشم بود. با مرور زمان اما ابریشم هم پایش را به فرش های تبریزی باز کرد و حالا فرش های چله ابریشم، گل ابریشم و تمام ابریشم هم جزو فرش های دست بافت تولید تبریز است. آنطور که از گفته ها برمی آید، تامین نخ های فرشبافی در دوران قدیم بیشتر از منطقه ماکو صورت گرفته و رنگرزی هم کاملا به صورت گیاهی انجام می شده است.

امروزه نیز تمام نخ های مورد نیاز از بازار داخلی تامین می شود اما گاهی برای مرغوب تر شدن فرش از نخ های مرغوب سایر کشورها همانند نیوزلند نیز استفاد می شود. رنگرزی صنعتی با تنوع و کیفیت بالا هم حالا جای رنگرزی گیاهی را گرفته و تنوع بالای رنگی فرش تبریز تقریبا در تمام ایران بی نظیر است و برخی از رنگ ها فقط در تبریز یافت می شوند. یکی از نکته های مهم و مورد توجه تولیدکنندگان فرش تبریز مقوله کیفیت و مرغوبیت است که هم در نخ های مورد استفاده و هم در رنگرزی و هم در بافت مورد توجه قرار می گیرد تا محصول نهایی مرغوب و با کیفیت باشد. خامه پشمی ظریف، ابریشم و نخ پنبه مرغوب از الیاف اصلی فرش تبریز هستند.

ابزار بافت فرش تبریز
فرش تبریز به گره های ترکی خود شهره است. گره های ترکی از نوع محکم ترین گره های فرشبافی هستند و از ظرافت بالایی برخوردارند. علاوه بر گره های ترکی، رج شمار فرش تبریز نیز به مرور زمان افزایش یافته است و حالا ظریف ترین فرش های جهان را در تبریز می بینید. این رج شمار در واقع نمایانگر فشردگی گره ها در هر چند سانتی متر است. اما بافت این گره ها با چاقویی صورت می گیرد که در انتهایش یک قلاب دارد. قلاب تارها را برداشته و گره با دست زده می شود و در نهایت با قسمت چاقوی قلاب نخ بریده می شود. این نوع بافت سبب می شود تا روی فرش حالت زمخت تری داشته باشد و غالبا با عملیاتی همانند پرداخت کردن و گاهی قیچی کردن ظاهر ظریف تری می یابد، اما پشت فرش کاملا یکدست و گویاست. فرش اما بر روی یک دار عمودی قرار می گیرد که با نخ پنبه اعلا چله کشی شده است. این دار عمودی فرش را ثابت نگاه می دارد و با کمی دقت اندازه فرش کاملا تراز می شود و اغلب از جنس فلزی است، ولی گاهی نوع چوبی آن نیز به چشم می خورد.

این دارها بسته به اندازه فرش متفاوتند. از تابلو فرش ها گرفته تا فرش هایی بزگتر با ابعادی 3*2 متری، 4*3 متری و گاه ابعاد بسیار بزرگتر که اگر سری به کارگاه های بزرگ شهر بزنید دارهایی گاه چند متری می بینید که ده ها نفر به صورت همزمان بر روی آن مشغول بکار هستند.
دفه، دفتین، سیخ پود در کنار نقشه هایی که گاه بر روی کاغذهای شطرنجی است و گاهی نیز به دلیل تراکم بسیار بالای فرش به صورت کدنگاری است در کنار قلاب بافندگی از ابزار بافت فرش تبریز است.

طرح ها و رنگ های فرش تبریز
یکی از ویژگی هایی فرش تبریز به روز بودن آن است. از همان دوران سلجوقیان گرفته تا به همین امروز فرش تبریز علاوه بر وام گرفتن از طرح ها و نقش های اصیل ایرانی همواره با نیازهای بازار به روز شده است چه در زمینه طرح ها و چه در زمینه رنگ ها. نکته دیگری که باید به آن توجه کنیم این است که علاوه بر شهر تبریز، سایر شهرهای استان آذربایجان غربی همانند هریس، خوی، سردرود، آذرشهر، سراب، مراغه و… نیز هرکدام رنگ ها و طرح های خاص خود را دارند که سبب می شود فرش این ناحیه تنوع بسیار بالایی داشته باشد. اگر سری به طرح های اصیل فرش تبریز بزنید شاه عباسی، اسلیمی، خشتی، شکارگاه، ماهی، گلدانی، لچک و ترنج، گلفرنگ، افشان، شکارگاه، قابی و بسیاری طرح های دیگر از طرح های اصیلی است که صدها سال است بر روی دار قالی نقش می بندند. اما طراحان زبده و هنرمند تبریزی همین طرح های اصیل را با انواع و اقسام شیوه های نوین ترکیب می کنند و طرح های ناب و بدیعی را خلق می کنند که سبب می شود هر آینه منتظر هنری نو در بازار فرش تبریز باشیم. فرش تبریز در گذشته رنگ های تندی داشته و استفاده از رنگ های بسیار متضاد در کنار هم نیز به شدت رایج بوده است. رنگ هایی همانند کرم، قهوه ای، روناسی، آبی و لاکی بیشتر مورد استفاده قرار می گرفته اما امروزه با توجه به نیازها و علایق مردمان سایر کشورها و فرهنگ ها صورتی، نخودی، پیازی، زیتونی، سدری و بژ نیز به وفور استفاده می شود. در یک کلام در بازار فرش تبریز هیچ محدودیت رنگی در کار نیست! حالا متخصصان طراحی فرش تبریز با هنرمندی خود و به کار گرفتن تنالیته های متفاوت از یک رنگ در کنار هم دست به ایجاد عمق و سایه و روشن در فرش تبریز کرده اند که با برجسته سازی تکنیکی، جلوه هایی زیبا و هنرمندانه خلق کرده است.
ویژگی های برتر فرش تبریز
تراکم بالا که منجر به ظرافتی باور نکردنی می شود، رنگبندی های زنده، به روز و بسیار متنوع، طرح هایی اصیل و جذاب که هم رنگ وبوی ایرانی دارند و هم با نیاز بازار به روز می شوند، کیفیت در بافت و دقت بالا در گره ها، مرغوب بودن الیاف فرش و هوشمندی طراحان و بافندگان سبب شده تا فرش تبریز همیشه جزو محبوب ترین فرش های جهان باشد. اما اگر به این فکر هستید که از کجا می توان تبریزی بودن یک فرش را تشخیص داد، باید بگویم فرش تبریز به دلیل ظرافت خاص و مثال زدنی اش گاه مثل یک فرش ماشینی به نظر می رسد. فرش های سنتی تر کمی زمخت تر هستند و دوام بیشتری دارند، اما فرش های مدرن تر که بیشتر به صورت ابریشم بافته می شود ظریف ترند و اگرچه استحکام بالایی دارند اما در مقایسه با فرش های سنتی آسیب پذیرتر هستند. اگر بخواهیم کمی تخصصی تر به این قضیه بنگریم، می بینیم که فرش این منطقه با گره ترکی بافته می شود که کاملا با گره فارسی متقاوت است. دو پوده بودن تار فرش تبریز و دار عمودی خاص آن نیز از دیگر ویژگی های بارز آن است.رنگبندی و طرح فرش اما آنقدر متنوع است که دیگر تشخیص آن کار دشواری است.

بازار فرش تبریز
هنوز هم بازار فرش تبریز با تمام بی مهری ها داغ داغ است. اگر سری به بازار تبریز زدید در راسته ها و دالا ها و تیمچه هایش، حتما سراغ تیمچه مظفری را بگیرید. این تیمچه ورای تاریخ بلند بالا و معماری خیره کننده و افسونگرش یک مکان عالی برای دیدن فرش تبریز است. اگر هم قصد خرید فرش تبریز با کیفیت را داشته باشید می توانید روی تنوع بالا، کیفیت عالی و حجره دارهای باسابقه و خوش مشرب تبریزی در این تیمچه باسابقه 130 ساله حساب کنید. انواع فرش ها و تابلو فرش های تبریزی در اندازه های مختلف در این تیمچه یافت می شود. علاوه بر فروش فرش خدمات روفو، پرداخت و تعمیر فرش نیز در این تیمچه انجام می شود. این تیمچه آنقدر ایرانی است که حالا حالا ها دلتان نمی آید که آن را ترک کنید. علاوه بر این تیمچه راسته ها و دالان های بسیاری در طول بازار تبریز به خرید و فروش فرش مشغولند که بازدید از آن ها خالی از لطف نیست.

اقامت در تبریز
تبریز نه در آثار تاریخی و باستانی اش چیزی کم دارد و نه در طبیعت بی نظیرش. آذربایجان شرقی به مرکزیت تبریز از محبوب ترین مقاصد گردشگری ایران است. اگر روزی روزگاری قصد سفر به تبریز را داشتید و به دنبال رزرو هتل های تبریز بودید، حتما سری به ایران هتل آنلاین بزنید. تبریز پر از هتل های پنج ستاره، همانند هتل لاله کندوان تبریز، است. اما اگر به سایر اقامتگاه ها با قیمتی مناسب تر فکر می کنید، حتما سری به ما بزنید و با تضمین کمترین قیمت و تخفیفات مناسب، کار رزرو هتل تان را انجام دهید.

هنگامی‌که ژاپن در اواسط قرن نوزدهم شروع به برقراری ارتباط با دیگر کشورها کرد، کشتی‌های تجار غربی به‌سرعت پر شد از آثار هنری کشوری که در گذشته کشوری انزواطلب بود. بنابراین حجم وسیعی از چاپ‌های نقش چوبی، خطاطی‌ها و ظروف سفالی ژاپنی روانه گالری‌های خصوصی و مغازه‌های عتیقه‌فروشی لندن و پاریس شد.
یکی از این صنایع هنری سنتی ژاپن سبدهایی‌ست که از چوب بامبو ساخته می‌شود. پیش از رزرو هتل و سفر به ژاپن بهتر است بیشتر با این هنر سنتی آشنا شوید.

افزایش تقاضای غرب
با این وجود در سال‌های اخیر کشورهای غربی علاقه زیادی به این هنر نشان دادند و برخی از این آثار هزاران دلار به فروش رسید.
موزه متروپولیتن نیویورک در نمایشگاه فعلی خود با عنوان«هنر بامبوی ژاپن: مجموعه صومعه» و نمایش بیش از 70 اثر هنری ساخته شده از چوب بامبو جدیدترین نمونه از گرایش کشورهای غربی به هنر بامبو حتی بیش از خود ژاپن است.
به گفته آندریاس مارکس، مدیر مرکز کلارک در مؤسسه هنری مینیاپولیس و متصدی تور نمایشگاهی «گرایش مدرن: هنر معاصر بامبوی ژاپن»، «در ژاپن هنر بامبو در کنار دیگر هنرها به نمایش در می‌آید. هیچ کس در توکیو و کیوتو با این هنر سر و کار ندارد، به‌جز نمایشگاه‌ها».

به گفته مارکس، در حال حاضر هنرمندان معاصر بامبو آثاری مختص بازار غرب می‌آفرینند. گالری‌ای به‌نام TAI Modern در شهر سانتافه در ایالت نیو مکزیکو که مخصوص نمایش آثار هنری خلق شده با بامبوست توسط مارکس اداره می‌شود و او در تلاش است تا این هنر را زنده نگاه دارد.

تعبیرهای مدرن

به گفته مارگو توما، مدیر گالری، این روشی‌ست که در دوره پس از جنگ در میان ژاپنی‌ها بسیار متداول شد.
او در مصاحبه‌ای تلفنی گفت: «من به این آثار به‌عنوان مجسمه و اثری هنری نگاه می‌کنم، حتی اگر ابزاری کاربردی باشند».
بامبو، چوبی محکم و در عین حال سبک و انعطاف‌پذیر است و کار کردن با آن چالش‌برانگیز است. یادگیری این هنر تنها شامل بافتن بامبو نمی‌شود بلکه شامل درو کردن، عمل آوردن و نهایتاً به‌هم بافتن آن نیز می‌شود.

هنری در معرض خطر
با این وجود هنر بافت بامبو یک هنر فرعی در ژاپن محسوب می‌شود. TAI Modern معتقد است که امروزه در ژاپن کمتر از 50 هنرمند بامبوی تمام‌وقت حرفه‌ای به خلق آثار هنری نوآورانه می‌پردازند و در میان آنها تنها 2 نفر توانسته‌اند لقب «گنجینه ملی زنده» را دریافت کنند. این لقب را دولت به کسانی که به حفظ سنت‌های باستانی ژاپن کمک می‌کنند اعطا می‌کند.

او در مصاحبه‌ای تلفنی گفت: «هنر بامبوی ژاپنی اکنون به پایان خلاقیت خود رسیده است و هنرمندان جوان اندکی با خلاقیت و حس زیبایی‌شناختی در این عرصه حضور دارند».
«هنرمندان این حوزه در حال کم شدن هستند و توانایی خلق آثار هنری فوق‌العاده را ندارند».
فوجینوما می‌گوید که از کار او در بازار خارج از کشور بیشتر از ژاپن استقبال می‌شود. اما او امیدوار است که علاقه خارجی‌ها به این هنر، جایگاه و محبوبیت آن را در کشور خودش نیز ارتقا دهد. از نظر فوجینوما، در خلق این آثار هیچ جایگزینی برای بامبو وجود ندارد.
او می‌گوید: «هنر بامبو ساده است و به همین خاطر است که عمیق‌ترین ویژگی‌های زیبایی‌شناختی و انسانی هنرمندان را می‌توان در این آثار هنری مشاهده کرد».
«هر شاخه بامبو با شاخه دیگر فرق دارد. شناختن هر شاخه و اینکه از هر کدام قرار است چه چیزی ساخته شود همان جذابیت هنر بامبوست».

خاویار تخم گونه ای از ماهیان، تحت عنوان ماهی خاویاری می باشد. تخم خاویار به رنگ های طلایی، سرخ و سیاه موجود می باشد، که رنگ سیاه با ارزش ترین نوع آن به شمار می آید. دریای کاسپی بزرگ ترین منبع ماهیان خاویاری جهان محسوب می شود. سواحل ترکمن نیز مهمترین محل صید ماهیان خاویاری می باشد. صید این نوع ماهی ها از نیمه شهریور هر سال آغاز می شود و تا نیمه ی خرداد سال بعد ادامه می یابد. در طی سال های اخیر، با نظارت شیلات استان گلستان، در برخی شهر های آن فروشگاه هایی برای عرضه ی خاویار راه اندازی گردیده است. گردشگران می توانند با مراجعه به این فروشگاه ها علاوه بر خاویار، سایر محصولات دریایی نظیر میگو، ماهی های متنوع همچون ماهی سفید، ماهی آزاد، ماهی کپور، ماهی کفال و …. را خریداری نمایند.

پیشینه ابریشم بافی در استان گلستان به دوران صفویه منسوب شده است. مردم این منطقه از گذشته های دور با تولید پیله های کرم ابریشم، نخ ابریشم تولید می نمودند، و از آن در بافت انواع فرش، حوله، قالیچه و ….. استفاده می کردند. در حا حاضر نمونه بارز آن در روسری های ترکمنی ابریشمی قابل مشاهده می باشد.

قالی ترکمن که دارای بافت خاص و متفاوتی می باشد، پدیده ای خاص در صنعت قالی بافی به شمار می آید. نقوش به کار رفته در قالی ترکمن ذهنی باف بوده و از ارزش هنری نسبتا بالایی برخوردار است. این نقوش ذهنی باف که نشانگر فرهنگ بومی منطقه می باشد، از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. قالیچه ها و پشتی های ترکمن را می توان از جمله سوغات های خاص و ارزشمند منطقه معرفی نمود. ارزش هنری بسیار بالای این نوع قالی ها منجر شده تا همواره سیاحان خارجی توجه بسیاری به این نوع قالی ها نشان دهند. بافت این قالی ها که در بین زنان ترکمن رایج بوده است، معمولا توسط دارهای افقی (زمینی) بافته می شوند. قالی های ترکمن به جهت رنگ نسبت به سایر قالی ها دارای تنوع کمتری هستند. این قالی ها بیشتر در دو نوع درشت باف پشمی یا ریز باف ابریشمی تولید می شوند، که مورد استقبال بیشتر گردشگران واقع شده است.

از دیگر صنایع دستی استان گلستان می توان به زیور آلات ترکمنی اشاره نمود. این زیور آلات یکی از سوغات های محبوب گردشگران داخلی و خارجی به شمار می آیند، که معمولا از نقره و سنگ عقیق قرمز ساخته می شوند. انواع مختلف و اصلی زیور آلات ترکمنی شامل زیور های سر و پیشانی، زیور های لباس، زیور های کمر، زیور های گوش، زیور های گردن و سینه، زیور های انگشت، زیور مچ دست و …. می شود. امروزه زیور آلات ترکمنی در بسیاری از شهر های استان قابل عرضه می باشد.
در واقع می توان عنوان نمود که زیور آلات در پوشش زنان ترکمن از اهمیت بسزائی برخوردار است، و صرفا جنبه تزئینی نداشته، بلکه ریشه در فرهنگ، رسوم، آئین و آداب اقوام ترکمن دارد. تعدادی از این زیور آلات جنبه های آئینی داشته و برخی نیز نشانگر وضعیت تاهل است. گردشگران معمولا زیور آلات ترکمنی را از بازار های مختلف شهر و به ویژه بازار های سنتی شهر های مختلف استان گلستان خریداری می نمایند.

 

تاریخچه ی صادرات صنایع دستی

مهمترین زیر اندازهای سنتی ایران مشتمل است بر حصیرِ زیرانداز، نمد زیرانداز، پلاس و انواع گلیم، گبه، زیلو، قالی و جاجیم.
حصیر یکی از پر پیشینه ترین زیراندازها بوده و امروزه با بهره گیری از انواع الیاف سلولزی و برگ برخی گیاهان زیر انداز حصیری بافته می شود. در مجموعه زیر اندازهای سنتی ایران طبعا بافته های داری همچون پلاس، گلیم ساده (دورو)، گلیم سوماک (یک رو)، گلیم یک رو ولی غیر سوماک، گبه، زیلو و نهایتا نفیس ترین آن یعنی قالی جایگاه ویژه ای دارد. گلیم های معمولا تماما از نخ پشمی و ذهنی باف بوده و حدودا به 7000 قبل از میلاد تعلق دارند. برخی صاحب نظران معتقدند که گلیم پدر صنعت نساجی ایران به شمار می آید.

زیلو نیز زیر اندازی قدیمی است که دارای حدود پانصد تا هفتصد سال پیشینه می باشد. خاستگاه آن مناطق کویری بوده و با اقلیم یزد و کاشان سازگار است. این نوع دست بافته بیشتر در مراکز مذهبی و منازل کویری مورد استفاده بوده است. زیلوها تنها زیر انداز هایی هستند که هم تار و هم پودشان از نخ پنبه ای انتخاب می شود و به صورت ذهنی باف و استفاده از طرح های هندسی بافته می شدند .

گبه دارای طرح و نقش پردازی بسیار خاصی است که زن بافنده در آن از احساسات و تخیل خود با آزادی کامل و بدون قید و بند، نقش های متفاوتی را بر روی بافته ایجاد نموده است. مراکز اصلی و مهم گبه، مناطق عشایری و روستاییِ استان های فارس، بوشهر، کهکیلویه و بویر احمد و خوزستان می باشد.

قالی نیز فرشی است پرزدار که از طریق در گیری پرز و گره زدن آن بر تار و نیز پود گذاری بافته می شود. و شاخص ترین و کامل ترین زیر انداز سنتی به واسطه بافت و اجرای نگاره، طرح و نقش است.این دست بافته دارای پیشینه تاریخی بس کهن است که بیشترین تقاضا را در بین کشورهای مختلف داشته و به نوعی یکی از صنایع دستی بسیار مهم در صادرات آن به شمار می آید.

سابقه تولید و استفاده از جواهرات محلی (زیور آلات و زینت آلات) که در واقع می توان آن را مکمل لباس های سنتی دانست، بسیار طولانی است که به نوعی در حفظ آداب و رسوم و عادات و سنن مناطق روستایی و عشایری ایرانی نقش تعیین کننده ای داشته است. در حال حاضر جواهرات محلی ترکمن، کردستان و سیستان و بلوچستان بیش از جواهرات دیگر مناطق کشورمان مورد توجه بوده و کارگاه های آن در سننندج، گنبد کاووس، زاهدان و …. مستقر هستند. مواد اولیه آنها از طلا، نقره، قلع، فیروزه، یشم، عقیق و …. می باشد. این زیورآلات شامل النگو، گوشواره، سینه ریز، دستبند، سربند، بازوبند، انگشتری و …. می باشد.

چوب یکی از دیگر موادی است که در ایران انواع مختلف صنایع دستی از آن تولید می شود که ذکر آن آمده است. این محصول و مشتقات آن بخش مهمی را در صادرات صنایع دستی داشته اند. کشورهایی نظیر قطر، آفریقای جنوبی، عراق، آذربایجان، افغانستان، امارت متحده عربی، جیبوتی، ترکمنستان، ترکیه، مالزی، ‌ لیبی، اردن و قزاقستان بازارهای اصلی برای این محصولات می باشند.

ظروف شیشه ای و مسی از جمله کالاهایی هستند که سهم زیادی در صادرات صنایع دستی ایران داشته اند. این گونه آثار در بین کشورهای عربی محبوبیت بسیاری داشته اند. ظروف مسی که با روش قلم زنی ایجاد شده سهم بیشتری را در بین ساخته های مسی داشته است.

سفال و سرامیک نیز از ساخته های دستی ای محسوب می شود که در صادرات صنایع دستی نقش ارزنده ای را ایفا نموده است. طرح و نقش های بسیار زیبای آن و نیز ساخت آن که پیشینه ای کهن دارد از جمله ویژگی هایی است که نظر کشورهای دیگر را بر انگیخته است.

پرفروش ترین صنایع دستی

انواع زیور آلات که ذکر آن در بالا عنوان شده اند نیز بسیار مورد توجه سایر کشورها بوده است. در مجموع می توان عنوان نمود که انگلستان، ایتالیا و چین از مهمترین خریداران صنایع دستی ایران به شمار می آیند.

معرفی مهمترین صنایع دستی استان گیلان

صنایع دستی شیراز چیست

صنایع دستی شیراز که ثبت جهانی شده

صنایع دستی شیراز چگونه است

صنایع دستی شیشه‌ای شیراز

صنایع دستی چوبی شیراز

منبت کاری

جوک کاری

معرق‌کاری

صنایع دستی خاتم شیراز

صنایع دستی ترمه شیراز

کاربرد ترمه

صنایع دستی جدید شیراز

کاشی هفت رنگ

قلم‌زنی

مینیاتور

صنایع دست‌باف شیراز

فرش دست‌باف

گبه

گلیم

جاجیم

گیوه

نمد مالی

پارچه‌های رنگی عشایر

سایر صنایع دستی شیراز با عکس

سفال‌گری

میناکاری

نقاشی گل و مرغ

نقره‌کاری

بازارچه صنایع دستی شیراز

بازار وکیل

سرای مشیر

بازار حاجی شیراز