در فرهنگ ایران باستان و به خصوص “زرتشتیان” آتش از تقدسات و از نشانه های بزرگی خداوند می باشد. به همین دلیل در برخی جشن ها با برپا كردن آتش و شادی در كنار آن به بزرگی و تقدس آن می پردازند. در آئین “زرتشت” این روز بسیار محترم شمرده می شود و بسیار توصیه شده كه به زیارت آتشكده ها رفته و شاد باشند. پس از گذشت قرن ها هنوز هم این آئین در شهرهای بزرگ و به ویژه در میان “زرتشتیان” بسیار رواج داشته است. شهر های “”یزد” و “تهران” از جمله شهر هایی می باشند كه این بزرگداشت بسیار در آن ها رواج داشته است.
در نیایش های “زرتشتیان” بسیار به بزرگی این روز و قداست آتش پرداخته اند. در گوشه ای از «ستایش آذر اهورایی» آمده است: درود بر تو ای آتش، ای برترین آفریده اهورا مزدا. ای پرتو اهورا مزدا، افروخته باش در این خانه … و بسیاری از مدح ها كه درباره آتش و مدح آن آمده است. در كتاب دانشمندان بسیاری از جمله دانشمند آلمانی به نام “شفتلویتز” در باره قداست آتش در آئین های مختلف نیز بسیار آمده است. تا جایی كه مثالی برای همه آئین های اروپایی، آسیایی و قبایل افریقایی آورده شده كه چگونه این عنصر طبیعی را ستایش و احترام می كنند.

9 آذر از زمان باستان تا كنون رسومات خاصی را به خود اختصاص داده است. از قدیم رسم بر این بوده كه در این روز شاد، مردم بهترین و زیباترین لباس های خود را پوشیده و در كنار یكدیگر به جشن و شادی می پرداختند. با جمع شدن در آتشكده ها و تمیز كردن آن ها و تبریك به یكدیگر بهترین آرزو ها را برای همدیگر طلب می كردند. جالب است بدانید”زرتشتیان” اعتقاد بر این موضوع داشتند كه مشورت و گرفتن تصمیم در این روز، نتیجه خوبی در پی خواهد داشت. در این روز در گرد آتش كه برافروخته می شده از انواع چوب های خوش عطر استفاده كرده و خود را آماده آغاز فصل سرما می كرده اند و از آتش افروخته شده تا آخر زمستان حراست كرده و از خاموش شدن آن جلوگیری می كرده اند.

در میان جشن های ایرانی از جشن “آذرگان” گرفته تا “مهرگان” و چهارشنبه آخر سال و همچنین دیگر مراسم های آئین های مختلف نكته قابل توجه این است كه آتش یكی از عناصر مقدس و مورد توجه همه آئین ها بوده كه همیشه زیبایی و پاكی و شادی به همراه داشته است. با وجود این همه جشن و شادباش در تاریخ و فرهنگ غنی كشورمان كم لطفی است اگر این فرهنگ و سنن به فراموشی سپرده شود. گاهی با یاد آوری و برگزاری این آئین ها، می توان به فرهنگ غنی خود بالید و به دیگر فرهنگ ها و سنن در جهان نشان داد كه به درستی ایرانیان را مردمی با فرهنگ و فرهیخته می نامند.

فلسفه انتخاب نام دی گان
تقویم ایرانیان باستان تقویم اوستایی بوده و مقداری با تقویم شمسی تفاوت داشته است. در تقویم اوستایی هر سال دقیقا 365 روز است که 12 ماه و هر ماه 30 روز دارد؛ در این تقویم پنج روز آخر سال متعلق به هیچ ماهی نیست و تنها با نام های خاصی شناخته می شود. ایرانیان باستان علاوه بر نامگذاری این پنج روز 30 نام برای 30 روز هر ماه نیز انتخاب کرده و هر روز از ماه را با نام خاص خود می شناخته اند. در این میان برخی از روزها همنام ماه ها بوده اند. حال هر روز از ماه را که با نام ماه یکی می شد جشن می گرفتند. بدین ترتیب 12 روز از سال را که همنام با ماه خود بودند جشن داشتند. این 12 روز عبارت بودند از: 19 فروردین، 13 اردیبهشت، 6 خرداد، 13 تیر، 17 مرداد، 4 شهریور، 16 مهر، 10 ابان، 9 اذر، 2 بهمن و 5 اسفند. در دی ماه هم 3 روز 8 و 15 و 23 را جشن می گرفتند چون نام این سه روز از هر ماه دی بود. بدین ترتیب تعداد جشن های ماهانه از 12 روز به 14 روز می رسید. نحوه نامگذاری جشن ها هم به این صورت بود که به نام ماه پسوند گان را اضافه می کردند مثلا فروردگان، اردیبهشتگان، خردادگان و الی آخر. این جشن ها را جشن های ماهانه یا دوازده گانه سال نامیده بودند که در روزگار ساسانیان و زمان قبل از آن با آداب و رسوم و تشریفاتی خاصی برگزار می شد.

فلسفه انتخاب واژه دی برای سه روز از ماه و نحوه تشخیص آنها

نخستین جشن دی گان
علاوه بر سه روزی که در ماه دی دارای همان نام دی هستند روز اول دی را نیز اورمزد که باز به معنای آفریدگار است قرار داده اند. بنابراین در ماه دی چهار روز به نام خداوند نامیده شده و در این ماه چهار بار جشن دی گان برگزار شده است. نام و تاریخ دقیق این چهار روز به ترتیب در زیر آمده است:
• اورمزد و دی ماه: اولین روز دی ماه باستانی مصادف با 25 آذرماه خورشیدی (این روز همان 1 دی، روز میلاد خورشید، نخستین جشن دی گان است)
• دی به آذر و دی ماه: هشتمین روز دی ماه باستانی مصادف با 2 دی ماه خورشیدی
• دی به مهر و دی ماه: پانزدهمین روز دی ماه باستانی مصادف با 9 دی ماه خورشیدی
• دی به دین و دی ماه: بیست و سومین روز دی ماه باستانی مصادف با 17 دی ماه خورشیدی

مهم ترین این جشن ها همان جشن روز اورمزد است. این روز که نخستین جشن دی گان است در ایران باستان به نام “اورمزد و دی ماه یا روز خور یا خرم روز” نامیده شده است. زرتشتیان این روز را غلبه روشنایی بر تاریکی یا پیروزی اهورامزدا بر اهریمن به شمار می ‌آورند.
در نخستین جشن دی گان که شب قبل از آن طولانی ترین شب سال یعنی همان شب یلدا ما ایرانیان بوده است پادشاه و حاکم با مردم عادی دیدار می کردند و به سخن آنان چه غنی و چه فقیر با دل و جان گوش می دادند. پس شب یلدا یا شب چله همان اورمزد و دی ماه ایرانیان باستان است که از آن زمان تا به امروز همه دور هم جمع می شوند و فال حافظ می گیرند و با خوردن آجیل و شیرینی و شربت و میوه هایی مانند انار و هندوانه و خربزه و انگور این شب را شادی می کنند.
شب یلدا، شبی است که همه با هم به پیروی از آداب و رسوم گذشتگانمان فصل زیبای پاییز را بدرقه می کنیم و با شادی به پیشواز زمستان با تن پوش سفید می رویم. حال اگر این شب در وسط هفته باشد کار و تلاش روزمره در آن اندکی دشوار است چرا که معمولا مهمانی طولانی ترین شب سال طول می کشد و تا پاسی از نیمه های شب ادامه دارد. گذشتگان ما روز بعد از یلدا را به جشن و شادی پرداخته اند تا شادی شب گذشته را تکمیل کنند.

اول دی تولد دوباره ی خورشید بعد از طولانی ترین شب سال
گذشتگان ما در دوران ایران باستان از سال ها خیلی قبل تر از میلاد مسیح اولین روز از ماه دی را به نام روز خور می شناختند. روزی که در آن جشن دی گان می گرفتند. روزی که خورشید بعد از طولانی ترین شب سال دوباره طلوع می کند و باز به دنیا می آید و به عالم هستی نور می بخشد. این روز در بین ایرانیان باستان از جایگاه خاصی برخوردار بوده است. شاید یکی از دلایل آن نام آن یعنی اورمزد که یکی از نام های خداوند است باشد. دلیل دیگر می تواند شب قبل از آن باشد که طولانی ترین شب سال است؛ شب همواره نماد ظلمات و تاریکی بوده و هست، شاید پیشینیان ما از اینکه طول این شب به قدری ادامه یابد که دیگر طلوع خورشید را نبینند واهمه داشته و به همین دلیل روز بعد را تولد خورشید نامیده و آن را جشن گرفته و غرق در شادی شده اند. آنان این روز را روز تولد مجدد خورشید می نامیدند چون از این روز به بعد خورشید بیشتر در آسمان می تابد و بدین ترتیب شب‌ ها کوتاه ‌تر و روزها بلندتر می ‌شود. شاید هم دلیل دورهمی های شب یلدا همین باشد که در کنار هم بر ترس بالا نیامدن خورشید غلبه کنند و این شب را تنها نباشند. آنها این شب از سال را تا صبح در کنار هم می نشسته اند و گاه به دعا و نیایش می پرداختند و بیدار می ماندند و صبح که می شد روز را تعطیل اعلام کرده با خیال راحت استراحت می کردند تا بیداری شب قبل را جبران کنند. البته آنها دلیل بهتری برای این کار داشته اند؛ دلیل انها جلوگیری از بروز هر گونه خطا و اشتباه در انجام کارهای روزانه بوده است. آنها به این دلیل روز بعد از شب یلدا را تعطیل کرده اند که در روز تولد خورشید کارهایشان را نادرست انجام ندهند، با کسی به دلیل خستگی و بی خوابی بداخلاقی یا تندی نکنند و مبادا آلوده گناهی مانند دروغ حتی یک دروغ کوچک شوند.

رسم و رسوم روز اول دی ماه، روز تولد خورشید

این روز به قدری ارج و قرب داشته که حتی دانشمند بزرگ ایرانی ابوریحان بیرونی در یکی از کتب باارزش خود به نام «آثار الباقیه» درباره ی روز یکم دی ماه یا همان «روز خور یا خرم روز» چنین می نویسد که:
دی ماه، نخستین روز آن خرم روز است و این روز و ماه هر دو به نام خداوند است که «هرمز» نامیده می ‌شود، یعنی حکیم و دارای رای و آفریدگار. در این روز عادت ایرانیان چنین بوده که پادشاه از تخت شاهی پایین می ‌آمد و جامه ‌ای سفید می‌ پوشید و در بیابان بر فرش ‌های سپید می ‌نشست و دربان و یساولان را که شکوه پادشاه با آن هاست به کنار می‌ راند و هر کس که می ‌خواست پادشاه را ببیند، خواه دارا و خواه نادار بدون هیچ گونه نگهبان و پاسبان، نزد شاه می ‌رفت و با او به گفتگو می ‌پرداخت و در این روز پادشاه با برزگران می ‌نشست و در یک سفره با آن‌ ها خوراک می ‌خورد و می ‌گفت: من مانند یکی از شماها هستم و با شماها برادرم، زیرا استواری و پایداری جهان به کارهایی است که به دست شما انجام می ‌شود و امنیت کشور نیز با من است، نه پادشاه را از مردم گریزی است و نه مردم را از پادشاه. این در حالی است که ابوریحان در کتاب قانون مسعودی خود از اولین جشن دی گان با نام «عید دی الاول» و کوشیار از آن با نام «دی جشن» یاد کرده است.

ایزد بانوی اسپندارمذ
سپندارمذ یا اسپندارمذ، امشاسپندی با نماد زنانه است که دختر اورمذ معرفی شده است. او فرمانروای زمین بوده و در سمت چپ اورمزد قرار دارد. سپندارمذ به چهارپایان چراگاه می بخشد و زمانی که پارسایان بر روی زمین، که نماد این جهانی او به شمار می آید، به کشاورزی مشغولند یا هنگامی که فرزند پارسایی متولد می شود، خشنود می گردد. او همچنین از قدم زدن دزدان و بدکاران بر روی زمین آزرده خاطر می گردد. این ایزد بانو با گستاخی و کج اندیشی در ستیز بوده و آناهیتا، دین و اشی از یاران او به شمار می آیند. دیو مقابل این ایزد بانو ناهیه بوده که آفریدگان را ناراضی می سازد.

وجه تسمیه ی سپندارمذ
سپندارمذ (اسپندارمد، اسپندارمذ)، به معنای اخلاص و بردباری مقدس است. واژه ی فعلی اسفند«اسپند» نیز در زبان فارسی، از واژه ی پهلوی با عنوان سپندارمت « spandarmat »، و نیز از زبان اوستایی با عنوان سپنتَه آرمئی تی « spenta Armaiti »، اقتباس شده است. در اوستا سپنته آرمئی تی، نام چهارمین امشاسپند بوده است. این واژه از دو بخش با نام های سپنته « سپند » به معنای پاک و مقدس و نیز آرمئی تی به معنی بردباری و فروتنی تشکیل یافته است. در زبان فارسی واژه های مذکور با نام های سپندارمذ، اسفندارمذ و نیز اسفند معرفی شده است.

معرفی جشن سپندارمذ
جشن سپندارمذ با عناوینی نظیر جشن سپندارمذگان، جشن اسفندگان، جشن مژده گیران، جشن مزد گیران و … نیز شناخته می شود. این جشن در روز پنجم اسفند ماه در گاهشمار زرتشتی بر پا می شده است. این روز برابر با 29 بهمن در گاهشمار خورشیدی می باشد. در گاهشمار زرتشتی شش ماه آغازین سال 30 روزه بوده، در حالی که در گاهشمار خورشیدی شش ماه آغازین سال 31 روزه می باشد. و این اختلاف زمان با گاهشمار خورشیدی بدین جهت بوده است. لذا تاریخ درست برگزاری جشن سپندارمذ، تاریخ 29 بهمن در گاهشمار خورشیدی می باشد. همچنین قابل ذکر است که روز پنجم از ماه اسفند در گاهشمار زرتشتی به روز اسپند نیز معروف می باشد.

گفتنی است که در گاهشماری های مختلف ایرانی، علاوه بر اینکه ماه های سال نام هایی داشته اند، هر یک از روز های ماه نیز با نام هایی خوانده می شدند. به عنوان مثال روز نخست هر ماه، روز اورمزد، دومین روز هر ماه، روز بهمن ( به معنای سلامت و اندیشه بوده که اولین صفت خداوند نیز به شمار می آید.)، سومین روز هر ماه اردیبهشت ( به معنای راستی و پاکی بوده که از صفات خداوند محسوب می شود.)، چهارمین روز هر ماه شهریور ( به معنای شاهی و فرمانروایی آرمانی که خاص خداوند بوده است.)، نام پنجمین روز هر ماه نیز «سپندارمذ» خوانده می شده است.

تاریخ دقیق برپایی جشن سپندارمذ مشخص نمی باشد و نظریات مختلفی در این خصوص وجود دارد، اما برخی صاحب نظران این جشن را که دارای آئینی کهن می باشد، به دوران هخامنشیان نسبت داده اند؟. در خصوص این جشن عنوان شده است که ایرانیان باستان جهت سپاس از بانوانِ نزدیک خانواده و نیز همسران خود در حد توان و بضاعت هدایایی تدارک می دیده اند و آنها را به جهت زحمات یکساله ای که متحمل شده بودند، به آنها تقدیم می نمودند. در واقع این جشن برای زنان پاکدامن و نیز فروتن که فرزند نیک به دنیا آورده بودند، برگزار می شده است. و از این منظر، بسیار پر اهمیت بوده است. زنان در این روز لباس و کفشهای نو می پوشیدند و مورد تکریم و اطاعت از سوی مردانشان قرار می گرفتند. در این روز آنان از کارهای همیشگی شان در منزل و نیز سایر وظایف روزمره ی خود معاف بوده و به جای آنها مردها و پسر ها به این وظایف رسیدگی می کردند. همچنین قابل ذکر است که ایزد بانوی سپندارمذ به جهت نقش باروری و باردهی نیز مورد احترام بوده است و از این جهت از دیر باز، روز پنجم از اسفند در گاهشمار زرتشتی را روز زن و مادر معرفی نموده اند.

حتی عنوان شده که همزمان با این جشن مراسم دیگری با نام مرد گیران بر پا می شده است. در این مراسم دخترانی که آمادگی ازدواج داشته اند با میل و خواست خود، همسر و شریک زندگی شان را انتخاب می نموده اند. و شاید بدین جهت این جشن با نام مرد گیران نیز مشهور باشد؟. برخی صاحب نظران این جشن را جشن برزیگران معرفی نموده اند. گویا در روز اسفندگان چندین جشن با مناسک و آئین مختص خود برگزار می گردیده است که نخستین آن مژده گیران یا مردگیران بوده است.

از جمله افرادی که به این جشن اشاره داشته اند، ابوریحان بیرونی بوده است. وی در آثار الباقیه عنوان نموده است که ایرانیان باستان روز پنجم اسفند را روز بزرگداشت زن و زمین می دانسته اند. اکثر صاحب نظران در خصوص این جشن عنوان نموده اند که اسپندارمذ موکل بر روی زمین و ایزد بانوی پشتیبان و نگهبان زنان شوهر دوست، درستکار و پارسا بوده است. بدین جهت این جشن را به زنان منصوب دانسته اند و از این منظر هدایایی به آنان می بخشیده اند.
امروزه نیز این جشن به منزله ی قدر دانی از بانوان همچنان مورد توجه می باشد و شاید بتوان عنوان نمود که ایرانیان باستان مردمانی بودند که همواره تلاش می کردند تا جنبه های شادمانه ی داستان ها و روایات، افسانه ها و اسطوره هایشان را به شکلی خاص منعکس نمایند.

اینکه بتوانیم امکانات مناسب تری را برای زندگی مان تامین کنیم قطعا نکته مثبتی است اما اگر کمی هوشمندی به خرج دهیم می توانیم زندگی ساده و بی آلایش روستایی را حفظ کنیم و قبل از آلوده شدن به شهرنشینی امکانات مناسب تری را برای ادامه زندگی در همان روستا مهیا کنیم. شاید تصور روستایی مدرن و امروزی بسیار دلنشین تر از شهری کوچک باشد که حالا حالاها باید توسعه یابد و زیرساخت های مناسب را فراهم کند. کندلوس یکی از همان روستاهای است که مردمان هوشمند و فرهیخته اش گول شهر شدن را نخورده اند و با تمام قوا روستای زیبا و آبا و اجدادی شان را محافظت کرده اند. روستایی با شهرت جهانی و یک دنیا افسانه که ظاهری مدرن و امروزی دارد و تمام شور زندگی را در کوچه پس کوچه هایش حفظ کرده است. این بار به بهانه جشنی پر از سرور عازم این روستای زیبا می شویم و در آغاز سالی نو آن هم درست در میانه تابستان میهمان جشنی پرشکوه می شویم که این روزها با نام جشن دهکده شهرت یافته است.

کندلوس
به سان تمام روستاهای شمال کشورمان اینجا هم خانه ها چوبی است و دیوارها کاهگلی، رودخانه ها خروشان اند و دره ها سرسبز و چشم نواز. چشمه ها می جوشند و زندگی در کندولس جریان می یابد. از خانه هایی که سقف های شیروانی شان به زیبایی تمام میان انبوه درختان قد علم کرده اند که چشم بگیرید کوچه های شیب دار و سنگ فرش شده روستا حتما چشمتان را خواهد گرفت و شما را مجذوب خود خواهد کرد. روستایی به غایت منظم که شیوه زندگی را بعد از هزاران سال اقامت در دامنه پرمهر البرز به خوبی آموخته و نظم و آراستگی را چاشنی زندگی روزمره کرده است. این روستای زیبا که با نام کندلوس شناخته می شود به همین نظم و آراستگی و ظاهر مدرن و زیبای خود شهره است. روستایی که تاریخ گواه قدمت چند هزار ساله اش را می دهد و جایی در کجور نوشهر و در دامان پرمهر و افسانه ای البرز جاخوش کرده است.

کندلوس پر از همان چیزهایی است که از یک زندگی روستایی در ذهن داریم، ییلاقی خوش منظر که آداب و رسوم جذاب و کهنی دارد و خوشبختانه با همه توان این سنت ها را یک به یک حفظ کرده است. روستایی که سال هاست شرایط شهر شدن را کسب کرده اما گول این ردای به ظاهر پر زرق و برق را نخورده و هنوز هم پیشوند پرافتخار و اصیل روستا را یدک می کشد. کندلوس روستایی است که راه ورسم مدرن شدن را آموخته و حالا در وسعت پهناور خودش دو موزه اساسی و پرطرفدار را جای داده است. اگر سری به موزه مردم شناسی کندلوس بزنید، راه و رسم زندگی آبا و اجدادی کندلوسی ها را از نزدیک خواهید دید.

این موزه ماحصل عشق یک کندلوسی فرهیخته به وطن و عنوان دار نخستین موزه روستایی در سرتاسر جهان است. روستا پر از سطل های زباله است که در کوچه پس کوچه های کندلوس مستقر شده اند و خط مقدم مبارزه با پلشتی هستند و ظاهر روستا را متفاوت تر کرده اند. اگر به گیاهان دارویی علاقمند باشید هم حتما باید سری به موزه گیاهان دارویی بزنید. کندلوسی ها علایق جالبی دارند همانند نگارش کتاب ابن سینا به خط نستعلیق که نشان از علاقه شان به هنرهای والای ایرانی و همچینین بزرگان این مرز و بوم است و یا ایجاد صندوق خیریه متوفیات برای کمک رسانی به خانوده های داغدار که نشان از حس نوعدوستی کندولسی ها دارد. کندلوس پر از زیبایی های چشم نواز و سخاوتمند طبیعی نیز است. آبشار زیبایی کندولس، چشمه های طبیعی، چشم اندازهای دلربا و مردمانی شاد، پرانرژی و تلاشگر همه و همه در کنار هم این روستای مدرن و زیبا و صد البته اصیل را به مقصدی تمام عیار مبدل می کند. کندلوسی ها اما سنن و آداب و رسوم بسیار کهن و جذابی دارند که هر کدامشان فلسفه طولانی را یدک می کشد. سال مج، تیرماه سیزدهشو، فردینه ماشو و …. جشن هایی است که هر کدامشان بخش مهمی از تاریخ کندلوس را به تصویر می کشند. در این میان جشن دهکده که چند سالی است به همت جوانان روستا دوباره جان گرفته جشنی با قدمت هزاران ساله است که در تمام ایران بی نظیر است و نشان از اهتمام جوانان کندلوسی به حفظ سنت های گذشتگان است.

فردینه ماه
سال ها قبل از اینکه تقویم جلالی پای ثابت روزشمارهایمان بشود گوشه و کنار ایران را که نگاه می کردید مردمان هر دیاری سال را به سبک و سیاق خودشان پشت سر می گذاشتند. مثلا ساکنان شمال کشورمان که پیش تر با نام طبری ها شناخته می شدند تقویم خاص خود را داشتند. سرزمینی وسیع که بخش هایی از گلستان، گیلان، مازندران، تهران و سمنان را در بر می گرفت و محل اقامت یکی از اصیل ترین اقوام ایرانی به نام تپورها بود که در طول تاریخ با طبری ها تغییر یافت. تقویم مردمان این دیار هم با همان شهرت طبری دارای فصل های متعددی همچون بهار سرد، بهار گرم، تابستان، پاییز سرد و زمستان بود و هر کدام از فصل ها نیز تعداد روزهای مختلفی داشتند. تقویمی که کاملا منطبق بر طبیعت منطقه و شیوه زندگی مردمانی بود که اغلب دامدار و کشاورز بودند و به نظر می رسد همزمان با آغاز حکومت قباد ساسانی و فرزندش بر سرزمین وسیع طبرستان پا گرفته است. طبری ها 5 روز اضافه سال را پتک می نامیدند و سوای تمام ماه ها محاسبه می کردند و وقتی پای روز اضافه سال کبیسه به میان می آمد آن را ششک می نامیدند. نخستین روز از سال نو طبری که درست در دوم مرداد ماه قرار داشت فردینه ماه نامیده می شد. روزی که مردم به برگزاری جشن و پایکوبی می پرداختند و با انواع شیرینی ها کامشان را شیرین می کردند.

کندلوس هم به سان تمام سرزمین های طبرستان همه ساله با فرارسیدن مرداد، فردینه ماه را جشن می گرفت و سال نو را آغاز می کرد. با پررنگ تر شدن نوروز در تقویم ایرانی فردینه ماه کم کم رونق سابق را از دست داد و دیگر آنقدرها هم پررونق نبود تا اینکه در سال 1383 و به همت گروهی از جوانان دهکده کندلوس بار دیگر این جشن تاریخی و اساطیری سر از خاک برآورد و دوباره رونق گفت. جشنی که چند سالی است با نام جشن دهکده شناخته می شود و علاقمندان بسیاری را به سمت و سوی خود کشانده است. حالا بیش از یک دهه است که این جشن در روزهای 4 و 5 مرداد ماه هر سال در دهکده زیبای کندلوس با حضور تمام اهالی جشن گرفته می شود.

جشن دهکده
کندلوسی ها که تجربه مثبت و کارآمدشان در صندوق متوفیات حسابی به کار آمده بود به فکر ایجاد یک حرکت اجتماعی دیگر افتادند که این بار به داد زنده ها برسد و از پیرزن ها و پیرمردهای موی سفید کرده کندلوسی گرفته تا کودکان و نوجوانان امروزی همه و همه در این حرکت اجتماعی زنده و پویا سهیم باشند. در این مرحله بود که جشن پر سرور فردینه ماشو برای آغاز یک حرکت اجتماعی دیگر انتخاب شد تا بار دیگر کندلوسی ها را فارغ از جایگاه اجتماعی شان دور هم جمع کند و فاصله ها را کم کند. مقدمات جشن مهیا شد و با آغاز مرداد ماه صدای ساز دهل و سرنای محبوب کندلوسی ها نیز در هوا پیچید.

همه در میدان اصلی روستا درست روبروی مسجد جامع کندلوس دور هم جمع می شدند و با نواختن دهل و سرنا و پیشگامی نوازندگان کارناوالی بزرگ به راه می افتاد و روستا را کوچه به کوچه پشت سر می گذاشت و نوید امید و روزهای بهتر را به هر خانه و کاشانه ای در مرزهای کندلوس می رساند. مردم پای ثابت و مهم ترین رکن این جشن باستانی و بزرگ اند. زنان با لباس های رنگارنگ و پرچین و مردان با همان کلاه و جلیقه و ساق بندهای چند هزار ساله آبا و اجدادی شان چوبدستی به دست به سبک و سیاق چوپانان طبرستانی به همراه نوازنده ها کارناوالی را به وجود می آورند که سراسر شور و شوق و یکرنگی است.

کارناوال به راه می افتاد و با شنیدن صدای ساز و دهل توجهات بیشتری را به خود جلب می کند. برخی شیرینی به دست و برخی دیگر با تحم مرغ های رنگی ساده و بی پیرایه به سبک و سیاق مازنی به پذیرایی از اهالی و برخی دیگر با نوای هیجان انگیر ساز و دهل و با کمک چوبدستی هایشان به رقص و پایکوبی محلی مشغول می شوند. کم کم کشتی های محلی هم جای خود را در بین جوانان باز کرد و گاهی جوانان دیروز و جوانان امروز در مراسمی سراسر شادی و خنده به زورآزمایی به یکدیگر پرداخته و هیجانی را در بین حضار به وجود می آورند.

در چند سال اخیر اما چند زوج کندلوسی داوطلب شده و مراسم نمادین ازدواج نیز در بین مردم برگزار می شود. مراسمی پر از سنت های قدیمی و بسیار جذاب با صدای سرنا و دهل و شادی مردمانی که با همین بهانه های کوچک لبخند را میهمان لب هایشان می کنند. عروس و داماد با همان پوشش محلی و سنت های قدیمی مراسم حنابندان را اجرا کرده و بعد از یک شبانه روز پایکوبی با برگزاری مراسم عروسی و پذیرایی از خانه پدر راهی شده و مسیر خانه خود را در پیش می گیرند. زن ها با سینی های بزگ پر از هدایا بر سر پیشاپیش و عروس با لباسی زیبا سوار بر اسب کوچه ها را در می نوردند و این سنت های اصیل را به همه یادآوری می کنند.

حضور پررنگ کودکان و نوجوانان کندلوسی نشان از موفقیت این جشن در جلب نظر نسل های جدید است و امید می رود تا همین جوانترها سال ها بعد این رسم کهن و اساطیری را با همین شکوه و سادگی ادامه دهند.

همین که کاروان به راه می افتد زن های هنرمند روستا نیز آستین های همتشان را بالا می زنند و بساط پذیرایی را علم می کنند. دیگ های آش دوغ و زرشک یکی یکی برپا می شود و یک کاسه آش خوشمزه و خوش عطر کندلوسی هر خسته ای را جان دوباره می دهد. شیرینی پرساق مازنی که آوازه اش به هر شهر و دیاری رسیده به همراه نان های محلی نیز در میان مردم پخش می شود تا این شیرینی حالا حالاها به کامشان مزه کند.

کارناوال با ایست های مکرر و رقص ها محلی، بازی های دسته جمعی، نمایش های بامزه و مفرح، پذیرایی اهالی، رقص های آیینی و مراسمات مختلف بالاخره خانه ها و کوچه های کندلوس را در نوردیده و در نهایت در پارک کندلوس به ایستگاه آخر می رسد. در این ایستگاه نیز کندلوسی ها به شعرخوانی پرداخته و هنر و فرهنگشان را با شادی می آمیزند. اما ایستگاه نهایی این جشن دو روزه و باشکوه و ساده برگزاری جشن خرمن آن هم به صورت نمادین است تا شکرانه نعمات الهی نیز به جا آورده شود و سنت قدردانی پابرجا بماند.

اما آوازه جشن فردینه ماشو یا همان جشن دهکده کندلوسی ها به شهرها و روستاهای مجاور هم رسیده و آن ها هم این جشن باستانی و آبا و اجدادی را احیا کرده اند ولی در این میان جشن دهکده کندلوسی ها بسیار پرآوازه تر بوده و طرفداران بسیاری را از گوشه و کنار ایران و گاه جهان به سوی خود می کشاند. برپایی نمایشگاه صنایع دستی چند روز قبل از آغاز جشن و پس از پایان روزهای برگزاری جشن و استقبال خوب گردشگران نشان از علاقه مردم به سنت های کهن و داشته هایمان است. در این نمایشگاه ها لباس ها و پوشش محلی، بازی های بومی، غذاها، نان ها و شیرینی های محلی و نوای موسیقی محلی نیز به چشم می خورد که شور و شوقی وصف ناشدنی را ایجاد کرده است. جشن دهکده هر سال قدرتمندتر و با برنامه تر از سال های قبل در اوایل مرداد ماه در روستای کندلوس برگزار می شود و امید می رود تا این جشن بزرگ تا همیشه خدا پایدار بماند و دل های اهالی این روستای تاریخی را بیشتر به یکدیگر پیوند بزند.

اگر قصد سفر به نوشهر را داشتید حتما سری به ایران هتل انلاین بزنید. رزرو آنلاین هتل های نوشهر از هتل آپادانای نوشهر گرفته تا اقامتگاه های بوم گردی تنها با چند کلیک ساده در ایران هتل آنلاین مهیاست. تضمین کمترین قیمت و بهره مندی از نظرات سایر میهمانان هتل شما را در رزرو آنلاین هتل مصمم تر خواهد کرد.

استان یزد علاوه بر آیین جالبی که دارد از وجود جاذبه های دیدنی فراوان و اثار تاریخی بسیاری نیزبهره می برد. با سفر به این استان می توانید در دل تاریخ سفر کنید و در کوچه پس کوچه های قدیمی قدم بزنید. شما می توانید چند روزی را در مرکز این استان بمانید و هر روز به یکی از شهرستان های زیبای آن سفر کنید. برای اقامت در یزد وارد سایت ایران هتل آنلاین شوید و بعد از مشاهده ی لیست هتل های یزد تنها ظرف چند دقیقه هتل مورد نظر خود را انتخاب و رزرو کنید و بابت اقامت در یزد اسوده خاطر باشید. پیشنهاد ما برای شما اقامتگاه بومگردی خشت اباد یزد است که با قیمتی بسیار مناسبی، سطح بالایی از پاکیزگی، کارکنانی مجرب، امکاناتی خوب، غذاهایی باکیفیت و خوشمزه و موقعیت دسترسی اسان توانسته با ایجاد اسایش و آرامش برای مسافران قبلی رضایت آنها را به دست آورد و از آنها رتبه ی عالی دریافت نماید. این اقامتگاه در چهارراه مسجد جامع – خیابان مهدی – مقابل پارک وحشی بافقی – کوچه ی فردوس 44 – صد متر جلوتر از ورودی کوچه واقع شده است.

معرفی کلی
هر جشنی که در گذشته برگزار می شده جزئی از ایین و اعتقادات مردم بوده و داستان ها و روایات متفاوتی داشته است. در مورد جشن مهرگان نیز داستان های جالبی بر سر زبان ها جاری است. طبق داستان اول تقویم ایران باستان به جای چهار فصل دارای دو فصل بوده است. این دو فصل تابستان و زمستان می باشد. در واقع در آن زمان بهار و تابستان را تحت عنوان تابستان می شناختند و پاییز و زمستان را تحت عنوان زمستان می نامیدند. آنها روز اول تابستان را نوروز می خواندند، سفره ی هفت سین پهن می کردند، با قرار دادن هفت نوع خوراکی بر سفره ی خود که با حرف «س» شروع می شود این روز را جشن می گرفتند، به دید و بازدید از هم می رفتند و شکر نعمت های پروردگار را به جای می آوردند. از طرفی روز اول زمستان را هم که آغاز فصل سرما بود جشن می گرفتند، سفره پهن می کردند و نان و آب و گندم و گلاب و … بر سر آن می گذاشتند و آن را جشن مهرگان یعنی جشنِ شروع مهر می نامیدند و به شادی و سرور و سپاس گزاری از پروردگار خود می پرداختند.

طبق داستان دوم در گذشته با شروع فصل پاییز کار برداشت محصولات کشاورزی افراد که اکثرا کشاورز بودند به اتمام می رسید، لذا می توانستند بعد از چند ماه کار و تلاش و کوشش فراوان چند ماهی را استراحت کنند و به خوش گذرانی و دید و بازدید بپردازند. در نتیجه اولین روز از آغاز این چند ماه راحتی و آسایش را جشن می‌گرفتند، نان مخصوصی درست می‌ کردند و میان اهالی روستا پخش می ‌کردند، در کنار هم جمع می شدند و به شادی و خوشحالی می پرداختند.
طبق داستان سوم فلسفله ی برگزاری جشن مهرگان به نام روزها در سال بر می گردد؛ چون در ایران باستان هر روز نام خاصی داشته است. نام برخی از روزها با نام ماهی که در آن واقع بودند یکی می ‌شدند، ایرانیان باستان این روزها را محترم و مقدس شمرده و آنها را جشن می‌ گرفتند. از جمله ی این جشن ها می توان به جشن‌ تیرگان و اسپندگان اشاره کرد. مهرگان نیز روزی است که نام آن روز با نام ماه مهری که در آن واقع شده یکی بوده و جشن مهرگان یکی از جشن های ایران باستان به دلیل هم نامی روز و ماه در سال است.

داستان هایی که در مورد جشن مهرگان وجود دارد به این سه مورد ختم نمی شود. داستان بعدی به اشعار شاعر حماسی یعنی فردوسی مربوط می گردد. طبق آنچه فردوسی در اشعار حماسی خود آورده است ضحاک ماردوش، همان کسی که به مردمان زمان خود ظلم و جور و جفای بسیار کرده و به نام اژی‌ دهاک هم شناخته می شده است در روز مهرگان در کوه دماوند به غل و زنجیر آویخته می شود لذا ایرانیان باستان این روز را که رهایی از دست یک حاکم زورگو بوده جشن گرفته و به شادی و سرور پرداخته اند.
جالب است بدانید ایرانیان باستان در طول سال حدود ۷۳ جشن داشتند و در همه ی آنها به شادی و خوشحالی و در کنار هم بودن می پرداختند و شکر و سپاس پروردگار خود را به جای می آوردند. آنها برای هر جشن یک نام ویژه و رسم و رسوم متفاوت داشتند. در میان تمام این جشن‌ ها، تنها دو جشن‌ از ارزش و اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده که جشن اول نوروز و جشن دوم جشن مهرگان است که دارای قدمتی بالغ بر ۴ هزار سال می باشد.

نحوه ی برگزاری جشن مهرگان در زمان ایران باستان
ایرانیان باستان با گردگیری کلی و خانه تکانی به استقبال جشن بزرگ مهرگان می رفتند. در این جشن نیز مانند عید نوروز سفره ‌ای پهن می کردند. سفره ‌ای که شامل مواد خوراکی و محصولات کشاورزی مانند گندم بوده است. آنها در این روز گرد هم جمع می ‌شدند و به دید و بازدید از اقوام و آشنایان و نزدیکان خود می پرداختند. کینه و کدورت ‌ها را از یاد برده و به همدیگر کارت پستال های تبریک جشن مهرگان را که به صورت دست ‌نوشته ‌بود هدیه می ‌دادند. مهم تر از همه به درگاه ایزد منان شکر می‌ کردند و برای داشتن سالی پر از خیر و برکت دعا می‌ خواندند و به جشن و شادی و سپاس از پروردگارشان می ‌پرداختند.

نحوه ی برگزاری جشن مهرگان در زمان حال توسط زرتشتیان

آنچه بر سفره ی جشن مهرگان گذاشته می شود
یکی از رسم و رسوماتی که در مورد جشن مهرگان وجود دارد رنگ سفره ی آن می باشد. سفره ‌ی مهرگان به رنگ ارغوانی است و عده ی زیادی این رسم را رعایت می کنند. رنگ ارغوانی در ایرانِ باستان نماد قدرت و کمال و آرامش و نجابت و شادمانی است لذا این رنگ همواره دارای ارزش و احترام بوده و است. از طرفی درفشِ کاویانی کاوه ی آهنگر که ضحاک ماردوش را شکست داده نیز به رنگ ارغوانی بوده است. لذا زرتشتیان سفره‌ ی ارغوانی پهن می کنند و آینه و شمعدان بر روی آن قرار می دهند. این دو مورد نماد روشنایی است. آنها آب را که در اعتقاداتشان نماد پاکی و جریان زندگی است بر سفره می گذارند و میان سفره آویشن قرار می دهند تا بدی ها و پلیدی ‌ها را دفع کند و سلامتی و تندرستی را برای عزیزانشان به ارمغان بیاورد، مورد بعدی سیب است که به نشانه ی مهرورزی و زایندگی بر سفره قرار داده می شود، زرتشتیان سنجد را هم به عنوان نماد محبت و دوستی و انار را به عنوان نماد عشق و پیروزی در این سفره ‌ی ارغوانی قرار می دهند. علاوه بر اینها در میان سفره خرمای خشک می گذارند و آن را نماد قدرت و مقاومت می دانند. عود و اسپند و گلاب و زعفران را نیز به عنوان نماد زیبایی و بوی خوش و نیز خوشه‌ های گندم و نان و سکه را برای خیر و برکت و فراوانیِ روزی در وسط سفره قرار می دهند. در نهایت آتشی روشن می کنند و به دور آن می نشینند. همچنین به آتشکده ‌ها که نیایشگاهِ زرتشتیان است می روند. مهرگان‌ خوانی و شاهنامه‌ خوانی و آفرین‌ خوانی می کنند و به شادی و شادمانی می‌ پردازند.

برگزاری جشن مهرگان در نقاط مختلف ایران
امروزه جشن ‌ها و شادی‌ ها بسیار کمرنگ شده اند و حال و هوای گذشته را ندارند. تعداد آنها نیز به شدت کاهش یافته و شاید به تعداد انگشتان دست هم نمی رسد. شاید تنها جشن هایی که از زمان ایران باستان به جا مانده جشن شب یلدا و عید نوروز باشد. در این میان مناطقی هم هستند که جشن مهرگان را برگزار می کنند. از جمله ی این مناطق استان یزد، شهرستان تفت است. معمولا آیین مهرگان بر اساس گاهشمار قدیم زرتشتیان در آتشکده ی محله سرده شهرستان تفت برگزار می شود. قطعا مشاهده ی این جشن باستانی در این شهرستان تاریخی برای گردشگران داخلی و خارجی جالب و جذاب است. لازم به ذکر است افرادی که هنوز به برگزاری جشن مهرگان می پردازند از طرفداران دین و آیین زرتشت هستند. آنها همواره برای این جشن باستانی ارزش قائل اند و تلاش می کنند هر ساله آن را باشکوه بیشتری برگزار کنند. آن ‌ها معمولا برای برگزاری جشن مهرگان به آتشکده ‌ها می ‌روند و با خواندن سرود و دعا به جشن و شادی می پردازند. جشن مهرگان مخصوصا در روستاهای ایران که دارای اهالی زرتشت هستند باشکوه‌ بیشتری و به مدت ۶ روز برگزار می ‌شود. اهالی تفت و نیز اردکان با سر دادن نوای سرنا و دف زنی به شادی و پایکوبی می ‌پردازند و این روز را گرامی می دارند. از دیگر مناطقی که دارای تعداد زیادی زرتشتی است استان کرمان است. زرتشتیان کرمان تا حدود سی سال پیش در روز جشن مهرگان به یاد گذشتگان خود مرغی را قربانی می‌ کردند اما امروزه این رسم به فراموشی سپرده شده است و تقریبا کسی این کار را انجام نمی دهد. از دیگر مناطق ایران که جشن باستانی مهرگان در آن بر پا می شود استان کردستان است. این جشن باستانی توسط کردها در غار کرفتو برگزار می ‌شود.

جشن مهرگان در استان کرمانشاه نیز با نوازندگی دسته‌ جمعی سازی به نام تنبور همراه است. بعد از جشن و شادمانی در این روز همه به سمت آتشکده حرکت می‌ کنند و در آنجا به خواندن دعا و سرود می پردازند و شکر نعمت‌ های پروردگار را به جای می آورند. در تهران، یزد، کرمان و شیراز نیز انجمن زرتشتیان تلاش می ‌کنند جشن مهرگان را حفظ کنند. به همین خاطر هر ساله باشکوه بیشتری آن را برگزار کرده و برای آشنایی سایر افراد با این جشن بزرگ و باستانی تبلیغاتی انجام می دهند. به حقیقت که برگزاری جشنی مانند مهرگان با ایین و آداب جالب و مثبتی که دارد می تواند بهانه ای برای در کنار هم بودن و شکر خداوند را به جای آوردن و شادی کردن باشد. برای مشاهده جشن مهرگان از نزدیک می توانید راهی شهری مانند یزد شوید و مهرگان را تقریبا به همان شکلی که در گذشته بر پا شده ببینید.