جشن چهارشنبه سوری یک آئین پیش از نوروز به شمار می آید، که در آخرین شب چهار شنبه ی هر سال بر پا می شود. این جشن ملی که ریشه در ایران باستان دارد، در تمامی شهر ها و نقاط مختلف ایران برگزار می گردد. ایرانیان در شب چهارشنبه سوری با روشن نمودن آتش به پاس داشت آن می پردازند. معمولا در این شب مردم خوشحال اند و مجالس شادمانه بر پا می دارند. آئین این جشن باستانی در مناطق مختلف ایران با اندک تفاوتی اجرا می شود و این جشن در هر نقطه رنگ و بوی مخصوص به خود را دارد. در برپایی چهارشنبه سوری ایرانیان تلاش می کنند تا با بر افروختن آتش، خواندن اشعار زیبا و گرفتن فال و نیز اجرای مراسم های مختلف دیگر، پلیدی، نحوست و بدبختی را از خود دور نموده و تندرستی، طالع نیک و خوشبختی را جایگزین نمایند. در ایران باستان آتش نزد ایرانیان مقدس بوده و مظهر فروغ یزدان به شمار می آمد. لذا آنها معتقد بودند که قبل از تحویل سال باید آتش روشن نمود. و اینگونه زشتی ها و پلیدی ها ی سال کهنه را می سوزاندند و منزل خود را از نحوست پاک می نمودند. در این مبحث با پرداختن به مقوله ی چهارشنبه سوری، سعی داریم ضمن معرفی فلسفه ی چهارشنبه سوری، به مواردی نظیر چهارشنبه سوری چیست؟ و چهارشنبه سوری در ایران باستان نیز اشاره نمائیم. لذا می توانید با رزرو هتل در کیش یا رزرو هتل در شیراز، این آئین باستانی را در دیگر نقاط تجربه نموده و با تجربه ای متفاوت از نوروز استقبال نمایید.

چهارشنبه سوری چیست؟ (آداب و رسوم)
چهارشنبه سوری از دو واژه ی چهارشنبه که یکی از روزهای هفته به شمار می آید و سوری که به معنی جشن و پایکوبی می باشد، تشکیل شده است. این جشن به جشن مبارزه با تاریکی نیز معروف است و به نوعی طلایه دار نوروز به شمار می آید. آئین چهار شنبه سوری در شب چهارشنبه ی پایانی سال برگزار می شود. این جشن در کنار بر پایی مجالس شادمانه، دارای آئین های مشخص بوده که در طی زمان پایبندی به آنها کمرنگ تر شده و در حال حاضر شکل سنتی آن بی رنگ شده است. این آئین در ادوار مختلف ایران برگزار می شده است و امروزه نیز در تمامی نقاط این سرزمین بر پا می شود. افروختن آتش، قاشق زنی، فال گوش ایستادن، کوزه شکنی، گره گشایی و آجیل مشکل گشا که هر کدام از آنها اصول و روش های منحصر به فرد خود را دارند، از آئین های اصلی چهارشنبه سوری به شمار می آیند.

عنصر بنیادین و اصلی آئین چهارشنبه سوری، آتش می باشد. بر پا داشتن سه کپه آتش، اشاره به سه پند بزرگ ایرانیان باستان (پندار نیک،کردار نیک،گفتار نیک) داشته است. و مردم با توجه به این نیت از روی آتش می پریده اند. و با گفتن عباراتی نظیر «زردی من از تو، سرخی تو از من» و « غم برو شادی بیا، محنت برو روزی بیا» نگرانی ها، رنج ها و بیماری های سال گذشته را به آتش سپرده و با آرامش خیال و شعف به استقبال نوروز می رفته اند. در برخی موارد نیز هفت کپه آتش بر پا می شده است و این نشان از تقدس عدد هفت در ایران باستان داشته است. در خاتمه بر این باور بودند که خاکستر آتش چهارشنبه سوری نحس است. چرا که افراد با پریدن از روی آن، بیماری و زردی خود را به آتش داده و در مقابل سرخی و شادابی آتش را دریافته اند. و معمولا زنان با جمع نمودن خاکستر، آن را در سر چهار راه ها قرار داده و یا در آب روان می ریزند. و هنگامی که به خانه باز می گردند، به اهل خانه می گویند که از عروسی آمده و تندرستی و شادابی را برای اعضای خانواده به ارمغان آورده اند. سپس از او استقبال شده و اینگونه تندرستی و شادی سال آینده را به درون خانه منتقل می نمایند.

قاشق زنی نیز یکی دیگر از رسوم چهارشنبه سوری به شمار می آید. دراین رسم دختران و پسران جوان با پوشاندن صورت خود توسط پارچه و زدن قاشق به کاسه بر در خانه ی دوستان، همسایگان و نزدیکان رفته و اهل خانه با شنیدن این صدا به بیرون از خانه آمده و کاسه های آنان را از شیرینی، شکلات و آجیل چهارشنبه سوری و نیز در برخی موارد پول پر می نمودند. گفته شده است که زند اوستا به این آئین اشاراتی داشته و آن را استفاده ی ارواح از زبان بدنی به جای زبان گفتار می داند.

فال گوش ایستادن نیز از دیگر رسوم رایج چهارشنبه سوری به شمار می آید. در این رسم دختران جوان نیت نموده و در پشت دیوار ها و یا راه ها به صحبت های رهگذران گوش می دادند و با تفسیر سخنان آنها، همانند یک فال پاسخ نیت خود را می یافتند. امروزه این رسم کاملا منسوخ شده و کسی آن را به جای نمی آورد. از رسوم کهن دیگر در این خصوص، خوردن آجیل مشکل گشا می باشد. در گذشته پس از بر پایی آتش و پایان آن، افراد خانواده، دوستان و نزدیکان در کنار یکدیگر جمع شده و دانه های کدو، تخم هندوانه، پسته، بادام، فندق، تخم خربزه، شاهدانه و گندم را که از زمستان باقی مانده بود، بر روی حرارت آتش قرار داده، با نمک متبرک نموده و آنگاه می خوردند. این رسم نیز امروزه منسوخ شده و آجیل های خریداری شده از مغازه ها جایگزین آن شده است.

کوزه شکنی نیز در گذشته یکی دیگر از رسوم رایج چهار شنبه سوری به شمار می رفته است. آنها کوزه های سفالین کهنه ی خود را از بام خانه ها به پایین می انداختند و آنها را می شکستند و اینگونه کوزه ی نو را جایگزین می نمودند. این رسم هم اکنون نیز در برخی نواحی ایران معمول بوده و بر این باورند که بلاها و قضاهای بد در طول سال، در کوزه متراکم می شود و با شکستن آن می توان این بلایا را دور نمود.

چهار شنبه سوری در ایران باستان
جشن چهار شنبه سوری یک بازتاب از چندین آداب و رسوم مردمان ایران باستان به شمار می آید. این جشن که آمیزه ای از رسوم مختلف و متفاوت است، همانطور که در قبل نیز ذکر شد، در آخرین چهارشنبه ی هر سال بر پا می شده است. از گذشته های دور ایرانیان تلاش می کردند تا با خانه تکانی، شستشو و اجرای مراسم چهارشنبه سوری به استقبال نوروز رفته و در شادی با یکدیگر شریک شوند. شب چهارشنبه سوری به شب چهارشنبه ی سرخ نیز معروف است. و نخستین جشن پیش از نوروز به شمار می رود. بر اساس آئین کهن ایرانی، در شب چهارشنبه ی آخر سال، آتش بزرگی بر پا می شده است و تا صبح فردا و هنگامی که خورشید طلوع می نمود، این آتش روشن باقی می مانده است. در این آئین مردم با عنوان نمودن جملاتی نظیر اینکه از آتش می خواستند تا زردی، بیماری، رنج ها و مشکلاتشان را از بین برده و سرخی، گرمی و نیز نیرویی جدید را در آغاز سال به آنها ببخشد.این جملات علاوه بر دور نمودن رنج ها و بیماری ها می تواند اشاره به تطهیر و پاکسازی مذهبی نیز داشته باشد.
یکی از منابعی که به این آئین اشاره نموده است، شاهنامه ی فردوسی می باشد. این مساله نشانگر قدمت جشن چهارشنبه سوری بوده است. برخی از صاحب نظران آئین چهارشنبه سوری را بسیار قدیمی تر از دین زرتشت معرفی نموده و معتقدند این مراسم قبل از آن نیز بر پا می شده است. و به نوعی این جشن را یکی از جشن های ایران در قبل از مهاجرت آریایی ها معرفی می نمایند. اما می توان اظهار داشت که ارتباط آتش با آئین زردشت و پاسداشت آن توسط پیروان این آئین نمی تواند بی ارتباط با آنها باشد. هر چند که آئین ها و آداب ور سوم در گذر زمان دستخوش تغییرات شده و رنگ و بوی منطقه ای به خود می گیرد.

فلسفه چهار شنبه سوری
جشن چهارشنبه سوری همانند سایر جشن های باستانی ایران دارای فلسفه و جوهر وجودی می باشد. آتش در باور ایرانیان نماد پاکی، طراوت، تندرستی، زندگی و سازندگی به شمار می رفته است و آن را به عنوان بارزترین نماد خداوند بر روی زمین می شناختند. در فرهنگ پارسی، چهارشنبه سوری به منزله ی پیش درآمد و مقدمه ی عید نوروز به شمار می رفته است، که در طول تاریخ قبل از تحویل سال نو، بر پا می شده است. این آئین امروزه نیز در بین اقوام مختلف ایرانی از جایگاه خاصی برخوردار است.
از آنجا که تاریکی، ظلمت، بدی ها و زشتی ها نماد اهریمن به شمار می رفته است، لذا با بر افروختن آتش تلاش بر آن بوده تا به روشنی معرفت در روح و جان راه یافته و آثار نامبارکی را پاک نمایند. این آئین باستانی که در فرهنگ سرزمین ایران پایدار مانده است، با خرد، اخلاق و منش نیاکان ما در آمیخته بوده و ایمان به یگانه ی هستی، امید به زندگی و نبرد با اهریمنان را تداعی می نماید، که در قالب نمادها و آئین های متفاوت نمایشی به اجرا در آمده است.
جشن چهار شنبه سوری که یک آئین کهن و زیبای ایرانی است، در گذر زمان دستخوش تغییرات بسیاری شده است. و می توان عنوان نمود که بیشتر آئین های اصلی و فرعی خود را از دست داده است. در برخی موارد آتش بازی های خطرناک و نیز میهمانی های خانگی جایگزین آن شده است. اما با تمامی این موارد، این آئین هر ساله در جای جای سرزمین ایران بر پا می شود. و تلاش بر این است که سنت های دیرینه ی آن پا بر جا باقی بماند.

هر قومی و هر ملتی برای خودش آداب و رسوم خاصی دارد، این آداب و رسوم که ریشه در عقاید و باورهای اقوام دارد، سالیان سال مورد توجه و احترام آن قوم بوده و به این ترتیب حفظ و به نسل های بعدی منتقل شده است. در طول تاریخ انجام این آداب و رسوم و شیوه ی به جا آوردن آن ها، هر قومی را با قوم دیگر متفاوت و متمایز کرده است. اما در کنار این تمایز جذابیت های ویژه ای به اقوام مختلف بخشیده که قابل انکار نیست. این آداب و رسوم در طی زمان و بر اساس باورها و اصولی شکل گرفته اند و در پس انجام هر یک از آن ها حکمت ها و تدابیر عمیقی نهفته است. از مهم ترین این تدابیر می توان به درک متقابل اشاره کرد.

این آداب و رسوم در مراسم ازدواج، سوگواری، جشن ها و اعیاد مختلف به چشم می خورند و حتی در برخی از نقاط شامل نوع لباس و پوشش یا رفتارهای خاص می شوند. هر چند اکنون برخی از اقوام به قوت گذشته بر انجام این آداب و رسوم پافشاری نمی کنند، اما هنوز هم در بسیاری از مناطق ایران اقوامی هستند که رنگ وبوی سنت ها و آیین های گذشته را حفظ کرده و آن ها را با دقت به جا می آورند. یکی از این اقوام ترکمن ها هستند که با انجام مراسم گوناگون سعی در حفظ سنت ها و آداب و رسوم گذشتگان خود دارند. آن ها در منطقه ی بکر ترکمن صحرا زندگی می کنند و سبک زندگی و آداب و رسوم کهن خود را به زیبایی حفظ کرده اند.

با ما همراه شوید تا به منطقه ی بکر و زیبای ترکمن صحرا برویم و ضمن لذت بردن از زیبایی های طبیعی و بی همتای آن با بخشی از آداب و رسوم سنتی و اصیل این منطقه بیشتر آشنا شویم. ایران هتل آنلاین در این سفر همراه شماست. شما می توانید با رزرو هتل های گرگان از سفر خود به این منطقه بیشتر لذت ببرید. ایران هتل با رزرو آنلاین هتل شهاب ناهار خوران گرگان برای شما بهترین ها را آرزو می کند.

قوم ترکمن
ترکمن ها در منطقه ترکمن صحرا و در شمال شرقی ایران ساکن هستند، این منطقه شامل شهرهای گنبد کاووس، بندر ترکمن، آق‌قلا، مراوه‌تپه، کلاله، سیمین‌شهر، گمش‌تپه، نگین‌شهر، انبار آلوم و داشلی برون می‌باشد. ترکمن ها مردمانی ترک زبان و مسلمان اهل‌سنت (حنفی) می‌باشند، ترکمن نام قومی از اقوام زردپوست ترک زبان است که از چندین هزار سال پیش در شمال دریاچه «ایسیک گول» (بالخاش) در شمال مغولستان زندگی می‌کرده‌اند. آنان از عهد قدیم در صحراهای وسیع بخش های سفلای رود سیر دریا(سیحون) و بین دریای آرال با چادرنشینی روزگار می‌گذراندند.

در مورد چگونگی و پیدایش و خاستگاه این قوم، نظریات متفاوتی وجود دارد، ولی نظر غالب بر این است که آن ها از آسیای جنوب شرقی (حوالی چین) به این منطقه آمده‌اند. تا حدود قرن هفتم میلادی ترکمن ها جزئی از قوم بزرگ ترک بودند و پس از اضمحلال امپراطوری گوگ ترک، گروهی از ترکها که به نام «اغوز» نامیده شدند، از آنان جدا شده و از ناحیه ارخون به طرف آرال و سیر دریا کوچ کردند. پیدایش لفظ «ترکمن» نیز به حدود قرن 9 میلادی مربوط می‍شود. ترکمن ها تا اوایل قرن بیستم عمدتاً کوچ‌نشین بودند، اما پس از آن به مرور به روستا نشینی و شهرنشینی روی آوردند. ترکمن ها از جمله ملل تأثیرگذار در تاریخ هستند و آیین ها و مراسم خاصی دارند که یکی از آن مراسم اوجه است.

مراسم ازدواج در قوم ترکمن
مراسم ازدواج در میان ترکمن ها یک مراسم طولانی و مفصل است و مراحل مختلفی دارد، برگزار کردن تک تک این مراحل نشانه ی احترام به زوجین و خانواده ی عروس و داماد می باشد. مراسم اوجه هم یکی از این مراحل است که باید در زمان خود انجام شود. برای آشنا شدن با این مراسم نگاه گذرایی به مراسم ازدواج در میان قوم ترکمن می اندازیم.
ترکمن ها ازدواج را رسم زندگی و در واقع بخشی از آن می دانند و از آن جا که ازدواج باعث تولد فرزندان و افزایش قدرت خانواده و طایفه می شود، برای آن ها بسیار مهم و ارزشمند است. در میان این قوم ازدواج قراردادی است که بین دو خانواده بسته می شود و قواعد خاص خود را دارد. یکی از رسوم رایج در میان آن ها پرداخت شیربها توسط خانواده ی داماد است. از رسوم دیگر پرداخت مهریه است که به صورت نقدی و در روز عروسی پرداخته می شود.

ثوزآتماق
ثوزآتماق پیش کشیدن موضوع ازدواج یا همان خواستگاری است.
ثوز آلماق
پاسخ به خواستگاری و در واقع ابراز موافقت با خواستگاری می باشد. در این مرحله پدرعروس با قربانی کردن گوسفند و پذیرایی از میهمانان موافقت خود را اعلام می کند.
قاپی آچماق
این مرحله مادر، خواهر زن، زن عموها و زن برادرهای داماد برای آشنا شدن با خانواده ی عروس به خانه ی آن ها می روند. در این مرحله تاریخ مرحله بعدی به نام دوز دادشماق تعیین می شود.

دوز دادشماق
این مرحله شبیه بله برون است اما بدون حضور دختر و پسر و با حضور زن های دو خانواده صورت می گیرد. در این مرحله خانواده ی داماد هدایایی برای عروس آینده ی خود می آورند و در آخر تاریخ هم مرحله ی بعدی را تعیین می کنند.
آداماق
نامزدی رسمی است و در آن تنها زنان فامیل شرکت دارند و در این مراسم بزرگتر خانواده داماد نخی باریک و سیاه و سفید را که به هم تابیده اند به گردن دختر می آویزد. این نخ آلاجایوپ نامیده می شود و اشاره به یکی شدن دو جنس مخالف و توافق آن ها برای زندگی مشترک دارد.
مال کثشمک
مال کثشمک مراسمی است که در آن مهریه تعیین می شود، تعیین مهریه با حضور بزرگان دو خانواده انجام می شود.
اوربا یایراتماق
در این مراسم خانواده ی داماد جشن کوچکی ترتیب می دهند و در آن با کمک زنان فامیل و همسایه ها نوعی نان روغنی به نام قاتلاما می پزند و دوازده عدد از آن را برای عروس می برند.
قودابولماق
چند روز قبل از عروسی مراسمی انجام می شود که رسم تقدیم هدایا یا خنچه بردن است. در این رسم چند نفر از زنان فامیل عروس با قرار قبلی به خانواده ی داماد می روند و هدایایی را به خانواده ی عروس تقدیم می کنند. این هدایا تعداد مشخصی از اقلام خاص مانند کله قند و نان قاتلا و هدایایی مانند پارچه و گردنبد طلا و حلقه ی نامزدی می باشد.
ثاغت بل لِ مک
مراسم مختصری برای تعیین ساعت خوش یمن برای برگزاری مراسم عروسی است و در خانه ی پدر عروس برگزار می شود.
کارت نویسی
دو هفته قبل از مراسم عروسی، داماد دوستان خود را دعوت کرده و با همکاری هم نام میهمانان را بر اساس یک لیست بر روی کارت ها می نویسند.
طوی گجه
طوی گیجه مراسمی است که در شب قبل از عروسی برگزار می شود و بخشی از آن شامل رقص سنتی ترکمن ها به نام رقص خنجر نیز می شود.
ب وورچی
ب وورچی زنی معتمد از خانواده عروس و داماد است که در گوشه ی از آلاچیق ترکمنی یا اتاق می نشیند در حالی که صندوق چوبی پیش رو دارد و ضمن تحویل گرفتن هدایای مدعوین، متقابلا هدایایی تقدیم می کند.
کجاوه
در گذشته از کجاوه های آراسته برای این مراسم استفاده می شد، اما امروزه به جای آن کجاوه های رنگین، از اتومبیل هایی استفاده می شود که مزین به گل و گیاه و نوار های رنگین تزیینی هستند و این رسم کمتر مشاهده می شود.
عروس کشان
در این روز مهریه به ریش سفید خانواده ی عروس پرداخت می شود و اجازه ی انتقال عروس به خانواده ی داماد داده می شود. خواندن آیاتی از قران کریم و ارسال هدایایی با یک کاروان از طرف داماد از بخش های دیگری این مراسم است.
آیاقدان آلماق
وقتی زنان همراه کاروان داماد به خانه عروس می رسند، زنان طرف عروس پای زنانی که حامل هدایا هستند را می گیرند تا جنگی مصلحتی بر پا شود. این مراسم با شادی و هلهله همراه است و به آن آیاقدان آلماق می گویند.

کجه وه کویمز
در طول این مراسم و در کشاکش آن زنی با بسته های کجه وه کویمز که نشانگر رضایت عروس از این وصلت هستند، وارد می شود و با این پیام آتش جنگ مصلحتی خاموش می شود.
دالاشماق
پس از مراسم عروس کشان و کسب اجازه از پدر عروس؛ عروس را به خانه داماد می برند. در این جا یکی از اعضای خانواده ی داماد در حالی که پارچه ی قرمزی در دست دارد به سمت عروس رفته و در طی یک مجادله ی لفظی ساختگی با فامیل عروس چادر قرمز را بر سر عروس می اندازد، این مراسم با شادی و سرور به پایان می رسد.

اوون ثپمک
وقتی که کاروان عروس به خانه داماد رسید، مادر داماد کمی آرد بر سر عروس می پاشد که این کار به قصد و نیت سفیدبختی و برکت انجام شده و به آن اوون ثپمک می گویند.
پول ثپمک
پس از مراسم اوون ثپمک، رسمی به نام پول ثپمک انجام می شود که در آن نزدیکان داماد بر سر عروس پول و نقل و نبات می ریزند.
کشتی و اسب دوانی
بعد از این مرحله ترکمن ها با انجام مراسمی مانند کشتی و اسب دوانی شادمانی خود را ابراز می کنند.
قیچی زدن
در طی جاری کردن خطبه ی عقد چهار نفر در چهارگوشه ی اتاق قیچی می زنند و با این کار زبان بدخواهان بریده می شود.
الدش دیرمک
بعد از پایان مراسم عقد تعدادی از زنان دست عروس و داماد را روی هم می گذارند و با خواندن اشعاری مراسمی موسوم به الدش دیرمک را اجرا می کنند. در این هنگام زنان فامیل مشغول آماده شدن برای مراسم اوجه هستند.

مراسم اوجه
با پایان مراسم الدش دیرمک باید مراسمی به نام اوجه آش برگزار شود. در این مراسم غذایی به نام چکدرمه با برنج و گردن گوسفند طبخ می شود، این غذا مخصوص عروس و داماد است که پس از آماده شدن در دو بشقاب مجزا ریخته شده و خویشاوندان عروس و داماد دور بشقاب ها دستمال می پیچند و دستمال ها را با گره های محکم می بندند، عروس و داماد باید این دستمال های پر از گره را در میان میهمانان بگشایند و هر کدام زودتر موفق به انجام این کار شوند بر زندگی مشترک تسلط بیشتری خواهند داشت. عروس و داماد در این مراسم در دهان یکدیگر لقمه می گذارند و در پایان مبلغی پول به عنوان هدیه عروس و داماد برای آشپز باشی کنار گذاشته می شود.

ایران یکی از مهم ترین کشورهای جهان است که قدمت آن به هزاران سال پیش باز می گردد. هر ساله تعداد زیادی از گردشگران خارجی به شهرهای مختلف ایران سفر می کنند تا علاوه بر بازدید از اماکن تاریخی، با فرهنگ و آداب و رسوم مناطق مختلف آشنا شوند. هتل های مشهد و هتل های یزد، در برخی از ایام سال فاقد اتاق خالی برای مسافران می باشند، زیرا رزرو آنلاین گردشگران سبب شده تا تمام واحدهای اقامتی آن پیش از سفر رزرو گردد.

چشم زخم چیست؟
چشم حسد نام دیگر چشم زخم است. چشم زخم یعنی نگاه حسودانه یک فرد به یک شی و یا انسان که سبب آسیب رسیدن به آن می شود. در اکثر مناطق ایران از تک چشم به عنوان نماد چشم زخم استفاده می شود. اما مردم برخی از کشورها به جز ایران نیز به چشم زخم اعتقاد دارند.

چشم زخم در دین مبین اسلام:
قرآن کریم، مهم ترین منبع مسلمانان برای رجوع و تحقیق درباره یک موضوع است. در این کتاب مقدس اشاره مستقیمی به چشم حسد نشده است. برخی از مفسران قرآن مجید، آیه “و ان یکاد” را مربوط به موضوع چشم زخم می دانند.
اما حدیث معروفی از پیامبر (ص) وجود دارد که می گوید: چشم زخم واقعیت دارد و مرد را در قبر و شتر را در دیگ قرار می دهد. اما راهکار اسلام برای رهایی از تاثیرات چشم زخم، یاد خدا و گفتن جمله “تبارک الله احسن الخالقین” است. همچنین خواندن سوره های فلق، ناس و آیه الکرسی نیز می تواند تاثیر مثبتی در این زمینه داشته باشد.

چشم زخم در ایران:
ایرانیان از دیرباز به چشم زخم و تاثیرات مخرب آن در زندگی اعتقاد زیادی داشته اند. ایرانیان این باور را فراتر از یک اعتقاد دینی، می دانند. اما امروزه بسیاری از پژوهشگران، چشم زخم و تاثیرات آن را بر زندگی رد کرده اند.
برای اثبات قدمت این باور در میان ایرانیان، می توان به این بیت از شاهنامه استناد نمود: چنان گشت ابرش که هر شب سپند/همی سوختندش ز بیم گزند. در این بیت، سوختن سپند و یا اسفند، امری مهم در پیشگیری از چشم زخم شمرده شده است. این امر امروزه نیز در میان مردم رواج دارد.

اما شاید دلیل اینکه سوختن سپند را راهکاری برای دفع چشم زخم دانسته اند، این باشد که سپند یا اسفند، خاصیت ضد عفونی دارد. با سوختن سپند، میکروب های محیط از بین رفته و افراد ساکن در منزل کمتر دچار بیماری می شوند. از این رو کاهش بیماری در یک منزل از طریق سوختن سپند را به دفع چشم زخم مرتبط ساخته اند، نه خاصیت گندزدایی آن.
اما در ابیات دیگری، نظامی گنجوی این گونه چشم زخم را بیان می کند:
سپندی بیار ای جهان دیده پیر/ به آتش فشان در شبستان میر
که چشمک زنان پیشه ای می کنم/ ز چشم بد اندیشه ای می کنم
ولیکن چو می سوزم از دل سپند/ به من چشم بد چون رساند گزند
از این رو می توان گفت که در گذشته بیش از امروز به مسئله چشم زخم پرداخته می شده است. باید به این نکته توجه داشت که ترس از چشم زخم سبب خواهد شد تا افراد به تمام اطرافیان خود شک داشته باشند و این امر در رابطه ها تاثیر زیادی خواهد داشت.

در سال های اخیر دانشمندان و پژوهشگران خارجی زیادی در زمینه چشم زخم تحقیقاتی را انجام داده اند و سرانجام به این نکته دست یافته اند که، در نگاه برخی از افراد پرتوهای منفی وجود دارد که سبب آسیب رسیدن به دیگران می شود.
اما با توجه به تمام مطالب ذکر شده، نمی توان گفت که اغلب مردم دارای نگاه بد و نظر زدن هستند. تنها عده اندکی از افراد دارای تاثیرات منفی در نگاه خود بوده که می توان با یاد خدا آن را دفع نمود.

قدمت کشوری مانند ایران به هزاران سال پیش می رسد. در آن زمان عده ای در ایران زندگی می کردند که به ایرانیان باستان مشهور هستند. ایشان که اجداد ما محسوب می شوند انسان هایی شاداب بودند و از هر فرصتی برای برگزاری بساط جشن و شادی بهره می بردند. آنها جشن را بهانه ای برای در کنار هم بودن و به جای آوردن شکر و سپاس پروردگار خود تلقی می کردند و از برگزاری جشن های مختلف لذت می بردند. از جمله ی این جشن ها می توان به جشن شب یلدا به عنوان طولانی ترین شب سال اشاره کرد. در این میان ایرانیان باستان دو جشن بسیار بزرگ و مهم داشتند و آن را باشکوه تر از هر جشن دیگری برگزار می کردند. یکی از این جشن ها عید نوروز و دیگری جشن مهرگان است. با عید نوروز که آشنایی دارید، امروز قصد داریم جشن مهرگان را تشریح کنیم و شما را با آن آشنا سازیم. این جشن بزرگ هر ساله در تاریخ 16 مهر ماه (طبق تقویم ایران باستان) در برخی از نقاط کشور برگزار می شود. یکی از این نقاط شهرستان تفت از استان یزد است که دارای شهروندان زرتشتی بسیاری است که همواره به برگزاری آیین ایران باستان پایبندند.

استان یزد علاوه بر آیین جالبی که دارد از وجود جاذبه های دیدنی فراوان و اثار تاریخی بسیاری نیزبهره می برد. با سفر به این استان می توانید در دل تاریخ سفر کنید و در کوچه پس کوچه های قدیمی قدم بزنید. شما می توانید چند روزی را در مرکز این استان بمانید و هر روز به یکی از شهرستان های زیبای آن سفر کنید. برای اقامت در یزد وارد سایت ایران هتل آنلاین شوید و بعد از مشاهده ی لیست هتل های یزد تنها ظرف چند دقیقه هتل مورد نظر خود را انتخاب و رزرو کنید و بابت اقامت در یزد اسوده خاطر باشید. پیشنهاد ما برای شما اقامتگاه بومگردی خشت اباد یزد است که با قیمتی بسیار مناسبی، سطح بالایی از پاکیزگی، کارکنانی مجرب، امکاناتی خوب، غذاهایی باکیفیت و خوشمزه و موقعیت دسترسی اسان توانسته با ایجاد اسایش و آرامش برای مسافران قبلی رضایت آنها را به دست آورد و از آنها رتبه ی عالی دریافت نماید. این اقامتگاه در چهارراه مسجد جامع – خیابان مهدی – مقابل پارک وحشی بافقی – کوچه ی فردوس 44 – صد متر جلوتر از ورودی کوچه واقع شده است.

معرفی کلی
هر جشنی که در گذشته برگزار می شده جزئی از ایین و اعتقادات مردم بوده و داستان ها و روایات متفاوتی داشته است. در مورد جشن مهرگان نیز داستان های جالبی بر سر زبان ها جاری است. طبق داستان اول تقویم ایران باستان به جای چهار فصل دارای دو فصل بوده است. این دو فصل تابستان و زمستان می باشد. در واقع در آن زمان بهار و تابستان را تحت عنوان تابستان می شناختند و پاییز و زمستان را تحت عنوان زمستان می نامیدند. آنها روز اول تابستان را نوروز می خواندند، سفره ی هفت سین پهن می کردند، با قرار دادن هفت نوع خوراکی بر سفره ی خود که با حرف «س» شروع می شود این روز را جشن می گرفتند، به دید و بازدید از هم می رفتند و شکر نعمت های پروردگار را به جای می آوردند. از طرفی روز اول زمستان را هم که آغاز فصل سرما بود جشن می گرفتند، سفره پهن می کردند و نان و آب و گندم و گلاب و … بر سر آن می گذاشتند و آن را جشن مهرگان یعنی جشنِ شروع مهر می نامیدند و به شادی و سرور و سپاس گزاری از پروردگار خود می پرداختند.

طبق داستان دوم در گذشته با شروع فصل پاییز کار برداشت محصولات کشاورزی افراد که اکثرا کشاورز بودند به اتمام می رسید، لذا می توانستند بعد از چند ماه کار و تلاش و کوشش فراوان چند ماهی را استراحت کنند و به خوش گذرانی و دید و بازدید بپردازند. در نتیجه اولین روز از آغاز این چند ماه راحتی و آسایش را جشن می‌گرفتند، نان مخصوصی درست می‌ کردند و میان اهالی روستا پخش می ‌کردند، در کنار هم جمع می شدند و به شادی و خوشحالی می پرداختند.
طبق داستان سوم فلسفله ی برگزاری جشن مهرگان به نام روزها در سال بر می گردد؛ چون در ایران باستان هر روز نام خاصی داشته است. نام برخی از روزها با نام ماهی که در آن واقع بودند یکی می ‌شدند، ایرانیان باستان این روزها را محترم و مقدس شمرده و آنها را جشن می‌ گرفتند. از جمله ی این جشن ها می توان به جشن‌ تیرگان و اسپندگان اشاره کرد. مهرگان نیز روزی است که نام آن روز با نام ماه مهری که در آن واقع شده یکی بوده و جشن مهرگان یکی از جشن های ایران باستان به دلیل هم نامی روز و ماه در سال است.

داستان هایی که در مورد جشن مهرگان وجود دارد به این سه مورد ختم نمی شود. داستان بعدی به اشعار شاعر حماسی یعنی فردوسی مربوط می گردد. طبق آنچه فردوسی در اشعار حماسی خود آورده است ضحاک ماردوش، همان کسی که به مردمان زمان خود ظلم و جور و جفای بسیار کرده و به نام اژی‌ دهاک هم شناخته می شده است در روز مهرگان در کوه دماوند به غل و زنجیر آویخته می شود لذا ایرانیان باستان این روز را که رهایی از دست یک حاکم زورگو بوده جشن گرفته و به شادی و سرور پرداخته اند.
جالب است بدانید ایرانیان باستان در طول سال حدود ۷۳ جشن داشتند و در همه ی آنها به شادی و خوشحالی و در کنار هم بودن می پرداختند و شکر و سپاس پروردگار خود را به جای می آوردند. آنها برای هر جشن یک نام ویژه و رسم و رسوم متفاوت داشتند. در میان تمام این جشن‌ ها، تنها دو جشن‌ از ارزش و اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده که جشن اول نوروز و جشن دوم جشن مهرگان است که دارای قدمتی بالغ بر ۴ هزار سال می باشد.

نحوه ی برگزاری جشن مهرگان در زمان ایران باستان
ایرانیان باستان با گردگیری کلی و خانه تکانی به استقبال جشن بزرگ مهرگان می رفتند. در این جشن نیز مانند عید نوروز سفره ‌ای پهن می کردند. سفره ‌ای که شامل مواد خوراکی و محصولات کشاورزی مانند گندم بوده است. آنها در این روز گرد هم جمع می ‌شدند و به دید و بازدید از اقوام و آشنایان و نزدیکان خود می پرداختند. کینه و کدورت ‌ها را از یاد برده و به همدیگر کارت پستال های تبریک جشن مهرگان را که به صورت دست ‌نوشته ‌بود هدیه می ‌دادند. مهم تر از همه به درگاه ایزد منان شکر می‌ کردند و برای داشتن سالی پر از خیر و برکت دعا می‌ خواندند و به جشن و شادی و سپاس از پروردگارشان می ‌پرداختند.

نحوه ی برگزاری جشن مهرگان در زمان حال توسط زرتشتیان

آنچه بر سفره ی جشن مهرگان گذاشته می شود
یکی از رسم و رسوماتی که در مورد جشن مهرگان وجود دارد رنگ سفره ی آن می باشد. سفره ‌ی مهرگان به رنگ ارغوانی است و عده ی زیادی این رسم را رعایت می کنند. رنگ ارغوانی در ایرانِ باستان نماد قدرت و کمال و آرامش و نجابت و شادمانی است لذا این رنگ همواره دارای ارزش و احترام بوده و است. از طرفی درفشِ کاویانی کاوه ی آهنگر که ضحاک ماردوش را شکست داده نیز به رنگ ارغوانی بوده است. لذا زرتشتیان سفره‌ ی ارغوانی پهن می کنند و آینه و شمعدان بر روی آن قرار می دهند. این دو مورد نماد روشنایی است. آنها آب را که در اعتقاداتشان نماد پاکی و جریان زندگی است بر سفره می گذارند و میان سفره آویشن قرار می دهند تا بدی ها و پلیدی ‌ها را دفع کند و سلامتی و تندرستی را برای عزیزانشان به ارمغان بیاورد، مورد بعدی سیب است که به نشانه ی مهرورزی و زایندگی بر سفره قرار داده می شود، زرتشتیان سنجد را هم به عنوان نماد محبت و دوستی و انار را به عنوان نماد عشق و پیروزی در این سفره ‌ی ارغوانی قرار می دهند. علاوه بر اینها در میان سفره خرمای خشک می گذارند و آن را نماد قدرت و مقاومت می دانند. عود و اسپند و گلاب و زعفران را نیز به عنوان نماد زیبایی و بوی خوش و نیز خوشه‌ های گندم و نان و سکه را برای خیر و برکت و فراوانیِ روزی در وسط سفره قرار می دهند. در نهایت آتشی روشن می کنند و به دور آن می نشینند. همچنین به آتشکده ‌ها که نیایشگاهِ زرتشتیان است می روند. مهرگان‌ خوانی و شاهنامه‌ خوانی و آفرین‌ خوانی می کنند و به شادی و شادمانی می‌ پردازند.

برگزاری جشن مهرگان در نقاط مختلف ایران
امروزه جشن ‌ها و شادی‌ ها بسیار کمرنگ شده اند و حال و هوای گذشته را ندارند. تعداد آنها نیز به شدت کاهش یافته و شاید به تعداد انگشتان دست هم نمی رسد. شاید تنها جشن هایی که از زمان ایران باستان به جا مانده جشن شب یلدا و عید نوروز باشد. در این میان مناطقی هم هستند که جشن مهرگان را برگزار می کنند. از جمله ی این مناطق استان یزد، شهرستان تفت است. معمولا آیین مهرگان بر اساس گاهشمار قدیم زرتشتیان در آتشکده ی محله سرده شهرستان تفت برگزار می شود. قطعا مشاهده ی این جشن باستانی در این شهرستان تاریخی برای گردشگران داخلی و خارجی جالب و جذاب است. لازم به ذکر است افرادی که هنوز به برگزاری جشن مهرگان می پردازند از طرفداران دین و آیین زرتشت هستند. آنها همواره برای این جشن باستانی ارزش قائل اند و تلاش می کنند هر ساله آن را باشکوه بیشتری برگزار کنند. آن ‌ها معمولا برای برگزاری جشن مهرگان به آتشکده ‌ها می ‌روند و با خواندن سرود و دعا به جشن و شادی می پردازند. جشن مهرگان مخصوصا در روستاهای ایران که دارای اهالی زرتشت هستند باشکوه‌ بیشتری و به مدت ۶ روز برگزار می ‌شود. اهالی تفت و نیز اردکان با سر دادن نوای سرنا و دف زنی به شادی و پایکوبی می ‌پردازند و این روز را گرامی می دارند. از دیگر مناطقی که دارای تعداد زیادی زرتشتی است استان کرمان است. زرتشتیان کرمان تا حدود سی سال پیش در روز جشن مهرگان به یاد گذشتگان خود مرغی را قربانی می‌ کردند اما امروزه این رسم به فراموشی سپرده شده است و تقریبا کسی این کار را انجام نمی دهد. از دیگر مناطق ایران که جشن باستانی مهرگان در آن بر پا می شود استان کردستان است. این جشن باستانی توسط کردها در غار کرفتو برگزار می ‌شود.

جشن مهرگان در استان کرمانشاه نیز با نوازندگی دسته‌ جمعی سازی به نام تنبور همراه است. بعد از جشن و شادمانی در این روز همه به سمت آتشکده حرکت می‌ کنند و در آنجا به خواندن دعا و سرود می پردازند و شکر نعمت‌ های پروردگار را به جای می آورند. در تهران، یزد، کرمان و شیراز نیز انجمن زرتشتیان تلاش می ‌کنند جشن مهرگان را حفظ کنند. به همین خاطر هر ساله باشکوه بیشتری آن را برگزار کرده و برای آشنایی سایر افراد با این جشن بزرگ و باستانی تبلیغاتی انجام می دهند. به حقیقت که برگزاری جشنی مانند مهرگان با ایین و آداب جالب و مثبتی که دارد می تواند بهانه ای برای در کنار هم بودن و شکر خداوند را به جای آوردن و شادی کردن باشد. برای مشاهده جشن مهرگان از نزدیک می توانید راهی شهری مانند یزد شوید و مهرگان را تقریبا به همان شکلی که در گذشته بر پا شده ببینید.

هر دو هتل ایلام دارای تعداد ستاره های یکسانی هستند اما هتل خلاش از مسافران قبلی که البته کاربر سایت ایران هتل آنلاین می باشند و نظر خود در مورد آن را در این سایت به ثبت رسانده اند امتیاز بالاتری کسب کرده است. این هتل در شهر ایلام – میدان کشوری – خیابان آیت الله حیدری قرار دارد. هتل خلاش ایلام در سال 1382 فعالیت خود در زمینه ی هتلداری را شروع کرده است. ساختمان این هتل در دو طبقه بنا شده و دارای 24 باب اتاق اقامتی برای پذیرایی از مسافران و گردشگران گرامی می باشد. این هتل به منظور جلب رضایت هر چه بیشتر مهمانان در سال 1390 بازسازی شده و امکانات تمام اتاق های آن نوسازی و به روز شده است. هتل دو ستاره ی خلاش ایلام به دلیل واقع بودن در خیابان آیت الله حیدری، به کاخ فلاحتی که از جاذبه های تاریخی ایلام به شمار می رود دسترسی آسانی دارد و این مورد از جمله مزایای آن محسوب می شود. این هتل با سطح بالایی از پاکیزگی، کارکنانی مجرب و خونگرم و مهمان نواز، غذاهایی خوشمزه و امکاناتی قابل قبول به راحتی می تواند آرامش و اسایش مسافران در سفر به ایلام را فراهم کند و خاطرات خوشی از سفر به این خطه از ایران را در کلبه ی ذهن آنها بسازد.

معرفی کلی
استان ایلام واقع در غرب کشور ایران استانی سرسبز و زیباست که می تواند یک مقصد گردشگری بسیار مناسب و مطلوب در فصل بهار باشد. مرکز این استان شهرستان ایلام است که دارای جاذبه های دیدنی بسیاری است. از جمله ی این جاذبه ها می توان به کوه قلاقیران، منطقه ی جنگلی ششدار، طبیعت روستای بانقلان، دره ی ارغوان، منطقه ی حفاظت شده ی مانشت، آبشار گچان، منطقه ی تفریحی گل انار، دریاچه ی سد، قلعه ی اسماعیل خان، سنگ نوشته ی تحت خان یا خاتون، آبشار سرطاف، آبشار وه زیر، قلعه ی والی، مسجد صاحب الزمان، پارک کودک، پارک سراب یا ملت، موزه ی تاریخ طبیعی، کاخ فلاحتی، تپه ی خرگوشان، پارک جنگلی چغاسبز و … اشاره کرد. ایلام همچنین دارای سوغاتی های فراوانی می باشد. بژی برساق، کله کنجی، حلوای بگل، برنج عنبر بو، روغن حیوانی و عسل کوهی، گلیم برجسته، چیغ بافی، گیوه و … همه و همه از جمله سوغاتی های این خطه ی سرسبز از ایران به شمار می روند. ایلام که به عنوان عروس زاگرس شناخته می شود در کنار چشم اندازهای فوق العاده زیبایش دارای رسم و رسوم و مراسمات جالبی نیز است که هر یک پشتوانه ای قدیمی دارد و زمان شکل گیری آن به سال های بسیار دور می رسد.

مراسم جار ایلام
مراسم جار(jar) یکی از آداب و رسوم جالب و رایجی است که همواره توسط ایلامی ها در منطقه ی آن ها انجام می شود. منظور از جار در حقیقت فریادی است که توسط چند تن به نام جارچی سر داده می شود. هدف از جار زدن پیدا کردن اشیاء گم شده و برگرداندن این اشیاء به صاحبان اصلیشان می باشد. این مراسم دقیقا به این صورت است که چند نفر به عنوان جارچی شناخته می شوند، زمانی که شخصی شیءی را گم می کند که تقریبا از ارزش و اهمیت بالایی برخوردار است از جارچی ها در منطقه درخواست می کند که برای او جار بزنند. جارچی ها به صورت نوبتی در ساعت های اولیه ی شب با آهنگی خاص ندایی سر می دهند که همان جار می باشد. مضمون ندا یا فریاد آنها نیز این است که اگر کسی شیء گم شده یا هر شی دیگری را پیدا کرده و نمی داند متعلق به کیست آن را بیاورد تا جارچی ها شیء را به صاحبش برگردانند. پس کل مراسم برای پیدا کردن اشیاء گم شده ی اهالی برگزار می شود. این مراسم نشانه ی اطمینان مردم به یکدیگر و ذات پاک آن ها و رعایت قوانین شرعی مخصوصا قوانین مربوط به حلال و حرام است. جارچی ها بیشتر با بر زبان آوردن نام حضرت عباس (ع) کار خود را انجام می دهند. متن ندای جارچی ها از این قرار است که «جار جار حضرت عباس، هر کسی فلان شی را پیدا کرده به صاحبش برگرداند، به جار حضرت عباس». با شنیدن این ندا هر کس هر شیءی را که یافته باشد و از صاحبش بی خبر باشد آن را نزد خود نگه نمی دارد بلکه به جارچی ها تحویل می دهد تا به صاحب اصلی اش برگردانده شود و او را خوشحال کند.

معرفی جشن مهرگان، آئین و پیشینه ی آن در فرهنگ ایرانی
جشن مهرگان که به عنوان یک جشن ملی و مذهبی در نزد ایرانیان باستان شناخته می شده است، بعد از عید نوروز دومین جشن با شکوه آنان به شمار می آمد. این جشن در روز شمار کهن ایرانی، روز مهر (شانزدهم) از ماه مهر برگزار می شد، و تا بیست و یکم مهر ماه ادامه می یافته است. جشن مهرگان در بزگداشت ایزد مهر که یکی از ایزدان آیین زرتشتی است، بر پا می شده است. ایزد مهر یکی از ایزدان آیین زرتشتی است که مظهر عقد و میثاق، بیداری، نظم، راستی، دلیری و راهنمای آدمیان در تاریکی می باشد. همچنین می توان عنوان نمود که این ایزد یاری کننده ی کسانی است که حقشان پایمال شده و نیز کیفر رسان پیمان شکنان محسوب می شود.

به طوری که در دوره ی هخامنشیان مهر ماه آغاز سال به شمار می آمده است. مناسبت دیگری که بر پایی جشن مهرگان را به آن نسبت می دهند، آن است که در سنت دیرین ایران، در مهر روز از ماه مهر فریدون بر بیوراسب (ضحاک) دست یافته و او را در کوه دماوند به زندان افکند. از این جهت آن روز را به یاد پایان فرمانروایی دشمن و آغاز پادشاهی فریدون جشن می گرفته اند. گفتنی است که این عید با توجه به اینکه دارای ماهیت های مذهبی، سیاسی و درباری بوده است، همانند دیگر اعیاد بزرگ ایرانیان به عموم مردم نیز تعلق داشته است. یکی از آئین های ساسانیان در این روز آن بود که تاجی را که شکل خورشید به خود داشت، بر سر می نهادند و همچنین در چنین روزی بازاری برای ایرانیان بر پا می شده است. در کلوک خراسان نیز رسم بر آن بوده که روز مهرگان به سپاهیان و ارتش رخت پاییزی و زمستانی هدیه می دادند.

عنوان شده که در روز مهرگان شاهان ساسانی تاجی مرصع (جواهر نشان) و پرتو افکن بر سر خود می نهادند و سپس بارعام می دادند تا هدیه ها و تحفه های مرسوم را دریافت نمایند. این جشن در بین مردم ایران دارای یک سری آداب و رسومی بود که با تشریفات بسیار برگزار می گردید. آنان قبل از آغاز جشن مهرگان، خانه تکانی می کردند و لباس های نو تهیه می نمودند. به طوری که زرتشتیان در روز جشن لباس نو می پوشیدند و سفره ای الوان می گستراندند، و کتاب اوستا، آینه، سرمه دان، شراب، گلاب و …. به ویژه انار را روی آن می چیدند.

اگر نوزادی در این روز متولد می شد، نام او را با اقتباس از واژه ی « مهر» انتخاب می نمودند. سفره ی گسترانده شده در جشن مهرگان، ودرین «vederin» نام داشت و در کنار آن اوستا و ادعیه مخصوص تلاوت می گردید. همچنین به مناسبت مهرگان، گوسفند قربانی می نمودند و در تنور می نهادند تا بریان گردد و سپس در سفره قرار می دادند. آنان گوسفند یا مرغ بریان را یشته «yasta» می کنند، یعنی تقدیس می نمایند و بر آنان دعاهایی از اوستا می خوانند. ودرین یا سفره ی ویژه ی مهرگان بسیار جالب بود. در آن انواع میوه های فصل، گل، ریحان، آجیل و بوهای خوش قرار می گرفت. موارد دیگر نظیر آتش، حلوا، نان، سیر، کماج و چیمال (نوعی خوراک که از روغن، خرما و نانی که به هم برآورده و چنگمال کنند.) نیز بر روی سفره قرار می دادند. خوراک ویژه ی این جشن «دون» نام داشت. این خوراک را که عموما در مراسم مذهبی تهیه می نمودند، از عدس، لوبیا، نخود، شلغم و سیب زمینی درست می شد. مقداری از این خوراک را در بام می نهادند تا خوراکی برای اسب مهر ایزد باشد.

از آنجا که جشن مهرگان نیز به مانند سایر فرهنگ ها و ارزش های خوب گذشتگان پیام آور صلح، همبستگی، شادی و دوستی می باشد و بیم و هراس فردی را از انسان ها می رهاند و رضایت با هم بودن را نیز فراهم می نماید، گنجینه ای گران بهاء از هویت ملی ما ایرانیان محسوب می گردد. بدین جهت امروز این جشن را به عنوان جزئی از میراث فرهنگی در بسیاری از مناطق ایران بر پا نموده و بدین جهت از آن حفاظت و پایداری می نمایند.

تاریخچه نوروز

حلول سال نو

آداب و رسوم نوروزی

خانه تکانی

چهارشنبه سوری

کاشت سبزه

سیزده بدر

سمنو پزون

هفت سین

هدیه دادن

نوروزخوانی

نوروز در میان ملل

کلام پایانی

هزار و چهارصد سال پیش روزگاری در قطعه‌ای از زمین مردی که به پارسایی و عدالت شهره بود به همراه خانواده‌اش عازم سفری بی‌بازگشت شد. سفری که ناقوس مرگ را به صدا درآورده و چشم‌ها و قلب‌های بسیاری را ملتهب کرده بود. کاروان در سفری نفس‌گیر در بیابانی سوزناک متوقف می‌شود و بعد نبردی نابرابر که سرشار از ظلم و ستم بود آغاز می‌گردد. با فرارسیدن ظهر روز دهم اما کاروان در حالی‌که نوای مظلومیت و تشنگی‌اش گوش جهانیان را پر کرده بود، این‌بار سربلندتر از همیشه در حالی‌که سرها به روی نیزه برافراشته شده‌ بود، راه رفته را باز می‌گردد. صدای یاری خواستن مردی که کاروانش را با قساوت تمام قتل عام کرده بودند هنوز هم پس از هزاران سال به گوش می‌رسد و آتشی که برپاگشته ذره‌ای خاموش نشده است، چرا که خداوند فرموده در قلوب مومنین هرگز حرارت این داغ بزرگ فروکش نخواهد کرد. حالا پس از هزاروچهاردصد و اندی سال بازهم با فرارسیدن ماه محرم ناقوس کاروان‌های دلمان به صدا درمی‌آید و سفر آغاز می‌گردد، دستمان گرچه از یاری کاروان کوتاه است و باز هم با فرارسیدن ظهر عاشورا خیمه‌ها را به آتش می‌کشند، اما این‌بار سینه‌چاک و بر سر و صورت‌زنان دعوتی را صدای آن از پس تاریخ به گوش می‌رسد لبیک می‌گوییم و پیر و جوان، زن و مرد خود را به این صحنه که کم از محشر ندارد می‌رسانیم تا جریان عدالت‌خواهی و آزادمردی زنده بماند و هیچ‌کس در هیچ نقطه‌ای از این جهان، زیر باز هیچ ظلم و ستم کمر خم نکند.

محرم ماه زندگی است، شوری که درخیابان‌ها، خانه‌ها، کوچه‌ها، مساجد، تکایا و حسینیه‌ها برپا می‌شود و هزاران هزار انسانی که خود را بی‌هیچ دعوتی خود را به این بزم عاشقانه می‌رسانند، گواه شوری است که در رگ‌های شهر جاری می‌شود و قلب‌ها را جلا می‌دهد. ایران هرساله با فرارسیدن محرم و صفر یکپارچه سیاهپوش می‌شود تا مبادا یادمان برود که آزادی و آزادمردی بهای گزافی دارد. این‌بار اما در میان کوچه پس کوچه شهرها و روستاهای ایران عازم یزدی می‌شویم که به‌سان اغلب نقاط ایران به سبک و سیاق خودش ناله عزا سر می‌دهد. قصد سفر به حسینیه ایران و حضور در دارالعباده یزد را اگر دارید و به دنبال رزرو هتل در یزد اگر بودید پیشنهاد این‌باره ایران هتل آنلاین هتل ارگ جدید یزد است.

تاسوعا، مسجد حظیره
با طلوع خورشید روز نهم محرم شور و شوق دسته‌های عزادارای بیشتر می‌شود و افراد بیشتری خود را به دسته‌ها می‌رسانند. مقصد مسجد حظیره است که خیلی‌ها آن را با نام روضه محمدیه می‌شناسند. مسجد هم در خیابان امام‌خمینی و در محله تاریخی پیربرج قرار دارد. مسجدی که خودش یک بنای تاریخی تمام‌عیاراست و بنای اولیه آن از قرن نهم هجری به یادگار مانده است. بنای کنونی مسجد هم متعلق به سال‌های نخست پیروزی انقلاب است. از همان ساعات اولیه صبح دسته‌ها شکل می‌گیرند و مویه‌کنان و سینه‌زنان به سمت مسجد حظیره حرکت می‌نمایند.

اما ورود به داخل مسجد برای هر هیئتی زمان‌بندی خاصی دارد و هر هیئت و یا دسته عزاراداری نیم‌ساعتی را در شبستان ساده و بی‌پیرایه درون مسجد به عزاداری پرداخته و مراسم سینه‌زنی را برگزار می‌نماید. هر هیئت نیز معمولا قطعه‌ای را آماده کرده است که به ذکر مصیبت اهل بیت پرداخته و به صورت دسته‌جمعی و با نوایی خاص به زیبایی تمام اجرا می‌گردد. نظم این هیئت‌ها و دسته‌‌های سینه‌زنی حیرت‌انگیز است. مراسم از ابتدای صبح تاسوعا آغاز شده و اصولا تا حوالی بعداظهر به طول می‌انجامد تا تمام دسته‌های عزاداری هر یک به نوبت واردشده و مراسم سینه‌زنی و نوحه‌خوانی را به جا بیاورند. اما این مراسم تنها مختص این مسجد و یا حتی این شهر نیست سایر شهرهای استان یزد نیز این مراسم را باشکوه هرچه تمام برگزار کرده و روز تاسوعا را گرامی می‌دارند.

پرسه‌زنی در روز تاسوعا
در میان شهرهای ایران مراسم عزاداری منحصربفرد یزدی‌ها یکی از قدیمی‌ترین شیوه‌های عزاداری است که گاه قدمت آن به سال‌ها قبل از ورود اسلام به این سرزمین بازمی‌گردد که پس از ورود اسلام رنگ و بویی متفاوت گرفته است. پرسه‌زنی یکی از همان مراسم دیرینه و قدیمی یزدی‌هاست که اکنون بیشتر در روستاها و محلات قدیمی شهر پابرجای مانده است. با فرارسیدن روز عاشورا گروه‌هایی از مردم محلات که چند سید با شالی سبز پیشاپیش آن‌ها حرکت می‌کنند در محلات به راه افتاده و علم‌ها و پرچم‌های مختلفی را بر دوش می‌کشند و آرام و سینه‌زنان در محلات شروع به حرکت می‌کنند. دم در هر خانه‌ای هم صاحب‌خانه به استقبال پرسه‌زنان می‌آید و با نذری خود همانند حلوا، چای، شربت، شیر و … به هر حد و اندازه‌ای که در وسع صاحب‌خانه می‌گنجد به پذیرایی از پرسه‌زنان پرداخته و گاه برنج، گندم و .. را نیز به صورت نذری به این دسته اهدا می‌نماید. پرسه‌زنان هم برای رفتگان خانه طلب آمرزش و مغرفت و برای صاحب‌خانه طلب رحمت و وسعت روزی می‌نمایند و بازهم به حرکت خود ادامه می‌دهند. پرسه‌زنان در انتهای مسیر به تکایا و حسینیه‌ها رفته و در نهایت نذری را هم برای طبخ غذای نذری در روز عاشورا مهیا می‌نمایند. یکی از جذاب‌ترین مراسم پرسه‌زنان در محله تاریخی اهرستان یزد برگزار می‌شود که زرتشتیان یزدی نیز در آن ساکن هستند. در این مراسم اما مسلمان و زرتشتی تفاوتی ندارند و گاه زرتشتی‌ها برای دریافت نذری و تبرکی هر چند کوچک خود را به این مجالس می‌رسانند.

جوش‌دوره
جوش‌دوره هم یکی دیگر از سنت‌های عزاداری دیرینه و کهن اهالی این سرزمین کویری است که صدها سال است که سینه به سینه در میان نسل‌های مختلف منتقل شده است. مراسمی که در آن عزاداران یک حلقه بزرگ را تشکیل داده و دست به کمر یکدیگر می‌اندازند. در این میان اشکذر و مهریز جوش‌دوره را با شکوه بیشتری برگزار می‌نمایند. حلقه شروع به حرکت می‌نمایند و عزاداران با دست دیگر خود شروع به سینه‌زنی می‌نمایند. چاووش‌خوان هم با سوز و گذار شروع به نوحه‌خوانی و چاووش‌خوانی می‌نماید و جوش‌زنان هم در پاسخ اشعاری را می‌خوانند. یک علم هم درست در مرکز حلقه قرار می‌گیرد و عزاداران همگام با حرکت پای خود را نیز به زمین می‌کوبند. در روز تاسوعا اما جوش‌دوره به باشکوه‌ترین حالت خود می‌رسد و در قالب دو دسته عزاداری برپا می‌گردد. یکی از جالب‌ترین بخش‌های این سنت دیرینه و حسنه یادکردن از درگذشتگانی است که در فاصله محرم سال گذشته تا محرم امسال رخت از دنیا بربسته‌اند و دیگر مهمان این مجالس نیستند.

نخل گردانی
با طلوع خورشید روز دهم محرم، بازهم غلغله‌ای درمیان مردم این شهر برپا می‌شود، گرچه آغاز این مراسم به روزها قبل‌تر بازمی‌گردد. مردم چند روزی را برای آراستن نخل اختصای می‌دهند و گاهی اگر کسی حاجتی داشته باشد قبل از مراسم نخل‌گردانی یک شب تمام را کنار نخل به راز و نیاز می‌پردازد و حاجت خود را طلب می‌نماید. حتما شما هم بارها و بارها شاهد مراسم نخل‌گردانی بوده‌اید. مراسمی که نامش با نام کویر گره‌خورده و چشم‌های بسیاری را مبهوت خود نموده است. اما نخل هزاران سال است که در این سرزمین قدمت دارد و بسیاری معتقدند که نخل‌گردانی پر رمزوراز ایرانی‌ها ریشه در دل تاریخ دارد و به سال‌ها قبل از ورود اسلام بازمی‌گردد. استان یزد اما محفل نخل‌های بلندبالاست و تقریبا در تمام شهرهای این استان این آئین چند صد ساله برگزار می‌شود. در این میان آئین نخل‌گردانی شهر یزد از شهرت بیشتری برخوردار بوده و پای خیلی‌ها را به دارالعباده ایران می‌کشاند. نخل‌های متعددی در این شهر قرار دارند اما در این میان خنل میدان امیرچخماق در کنار نخل مشهور میدان بعثت از همه قدیمی‌تر هستند. از همان لحظات نخست صبح عاشورا مردم دسته دسته خود را به میدان امیرچخماق می‌رسانند که قلب تاریخی و تپنده شهر یزد است. نخل درست در وسط میدان قرارگرفته و پارچه‌ای مشکی دور تا دور آن را فراگرفته است.
بر روی نخل شال‌های ابریشمی رنگی آویخته شده و دور تا دور آن را آینه‌های کوچک دربر گرفته‌اند. یک نقش سرو هم درست بر بلندای نخل قرارگرفته است. نرم‌نرمک که جمعیت نخل را دوره می‌کنند مردهای جوان و توانمند خودشان را به نخل می‌رسانند و در حالی‌که دستمال و یا بالشتکی کوچک را بر روی شانه خود قرار می‌دهند. نخل را احاطه می‌کنند. نخل چند متری بلندی دارد و یک نفر هم خودش را به بلندای نخل می‌رساند. نوای سینه‌زنی، نوحه‌خوانی و زنجیرزنی هم تمام میدان امیرچخماق را دربرگفته است. ذکر مصیبت هم مردم را با نوحه‌خوان همراه کرده و صدای ناله عشاق حسین به آسمان بلند می‌شود. نرم‌نرمک مردها یک گوشه از نخل را گرفته و ناگهان صدها نفر همزمان با دستور کسی که بر بلندای نخل قرارگرفته با نوای یاحسین نخلی را بلند می‌کنند که چندین تن وزن دارد و صدها سال است که بر روی دوش جوانان این سرزمین بلند شده است. مردها نخل را گاهی یک‌بار و گاهی سه‌بار دو تا دور میدان می‌چرخانند و بعد دسته اول نخل را بر زمین گذاشته و دسته دوم نخل را برمی‌دارند. بزرگ‌ترها اما می‌گویند که نخل‌ها در ابتدا گاهی به نیت چهارده معصوم چهارده بار می‌چرخانده‌اند.

نخل می‌چرخد و صدای ناله و نوای یا حسین حاضرین به قلب آسمان می‌رود و خیلی‌ها بر سر و صورت می‌کوبند. نخل برای یزدی‌ها نماد تابوتی است که پیکر پاره پاره حسین را در آن جای داده‌اند. پوشش مشکی نخل هم نمای عزا مردی است که به ناحق کشته شده است. آینه‌ها هم که نور خورشید را منعکس می‌کنند انگار نوری که از پیکر مقدس امام حسین ساطع می‌شود را به نمایش می‌گذارند. بزرگ‌ترها و ریش‌سفیدها می‌گویند که سرو روی تابوت هم نشان سروقامت کربلا علی‌اکبر(ع) است و آن شال‌های رنگی هم به بهانه حجله شهید نوجوان کربلا حضرت قاسم(ع) بر روی نخل نصب شده‌اند. نخل‌گردانی در واقع تشییع نمادین خورشید تابان و تکه‌تکه کربلاست. جز به جز این نخل هم نمایانگر واقعه جان‌سوز عاشورا است و سه‌بار چرخش آن‌هم به نشانه چند روزی است که پیکر مطهر شهدای کربلا بر روی خاک باقی مانده‌اند. علاوه‌بر نخل‌گردانی شهر یزد نخل‌گردانی شهر تفت هم آداب‌ورسوم خاص خودش را دارد که بسیاری را به سوی این سرزمین می‌کشاند. آئین نخل‌گردانی تفتی‌ها هم در روز تاسوعا و عاشورا برگزارشده و دل‌های بسیاری را به سوی دشت خونین کربلا می‌کشاند.

اشکذر، نمایش تعزیه‌ای جان‌گداز
اگر تمایل دارید تا واقعه عاشورا را باردیگر از نو تجربه کنید حتما سری به اشکذر بزنید. اهالی اشکذر صبح روز عاشورا را با یک نمایش تمام‌وکمال از واقعه عاشورا آغاز می‌نمایند. تعزیه‌ای که در خلوص تمام و با زبانی ساده وقایع جانسوز روز عاشورا را به تصویر می‌کشد. اشکذری‌ها اما تعزیه خود را از شب تاسوعا آغاز می‌کنند و با حضور پیرغلامان و مردم عزادار لحظات جان‌گدازی را رقم می‌زنند.

آش گندم
یکی دیگر از آئین‌های باستانی مردم یزد آش گندمی است که در ظهر روز عاشورا طبخ می‌شود و در بین اهالی این دیار با نام آش امام حسین(ع) شناخته می‌شود. چند روز قبل از فرارسیدن مراسم روز عاشورا دیگ‌های بزرگی که گاه روبروی درب مساجد و یا درب خانه‌ها علم می‌شوند خبر از بارگذاشتن آش امام‌حسین(ع) می‌دهد. خیلی‌ها که دیگ‌ها را در درب منازل و یا مساجد یا حتی تکایا می‌بینند نذورات خود را به بانی می‌دهند و به نوعی در ادای این نذر یاری می‌نمایند. بانوان یزدی هم دسته‌دسته خود را برای پاک‌کردن حبوبات و مواد اولیه طبخ آش می‌رسانند و بعد مردان جوان و تنومند خود را برای طبخ این آش به پای دیگ‌ها می‌رسانند. در طبخ این آش از مواد غذایی مختلفی استفاده می‌شود که در این میان بیشتر از گندم و گوشت استفاده می‌شود. اجاق‌ها هم همه با هیزم‌ آماده می‌شوند و گویا پخت این آش درست به سبک و سیاق چندصد سال گذشته برگزار می‌شود. صدای صلوات‌های مکرر و چشمان گریانی که برای گرفتن حاجت خود چشم به کرم صاحب اصلی این مجالس دارند در کنار زمزمه عزا و نوحه‌خوانی و سینه‌زنی‌ها شور و حالی وصف‌ناشدنی را رقم می‌زند. پخت آش در محلات، شهرها و وستاهای مختلف استان یزد هر کدام حال و هوا و رسم و رسومات خاص خود را دارد و حتی زمان پخش‌کردن آن‌هم بسیار متفاوت است.

مراسم عزاداری اما تنها مختص روزهای عاشورا و تاسوعا نیست. در این شهر، که حالا دیگر خیلی‌ها آن را با نام حسینیه ایران می‌شناسند، در روزهای قبل و بعد از تاسوعا و عاشورا نیز مراسمات گوناگونی برگزار می‌شود که شور و اشتیاق مردم این شهر را به اهل بیت و امام‌حسین(ع) به‌نمایش می‌گذارد.

سبزی پلو با ماهی

رشته پلو

کوکو سبزی

دلمه

کوفته محلی

خورش سبزی

ترشی تره با ماهی

سبزی پلو با ماهی و ته چین

مردم مازندران برای این شب ماهی شکم پر تهیه می کنند. این ماهی که با انواع و اقسام سبزی های معطر پر می شود، غذای بسیار خوشمزه ای است که در کنار ته چین و سبزی پلو در شب عید سرو می شود.

آبگوشت و کوفته

کلم پلو

آش سیرابی خوانسار