خیابان شیرازی یکی از قدیمیترین و مهمترین خیابانهای شهر مشهد است که در بافت مرکزی شهر و در غرب حرم مطهر امام رضا (ع) قرار دارد. این خیابان یکی از مسیرهای اصلی دسترسی به حرم مطهر به شمار میرود و به دلیل قرار گرفتن در سمت بالاسر حضرت، در میان مردم مشهد و زائران با عنوان «بالاخیابان» نیز شناخته میشود.
در چهار سوی حرم مطهر امام رضا (ع)، چهار خیابان اصلی شامل خیابان طبرسی در شمال، خیابان امام رضا (ع) در جنوب، خیابان نواب صفوی در شرق و خیابان شیرازی در غرب قرار گرفتهاند. خیابان شیرازی از محدوده حرم مطهر آغاز شده و در امتداد غربی خود به میدان شهدا میرسد. چهارراه شهدا، که در گذشته با نام چهارراه نادری شناخته میشد، یکی از مهمترین تقاطعهای این مسیر است و ارتباط خیابان شیرازی را با بخشهای مختلف شهر برقرار میکند.
خیابان شیرازی ریشهای تاریخی در ساختار قدیمی شهر مشهد دارد. در گذشته، محور اصلی شهر به صورت چهارباغی از شرق به غرب امتداد داشت و بخش غربی آن «بالاخیابان» یا «خیابان علیا» نامیده میشد. این مسیر از محدوده باغ عنبر آغاز شده و تا بست بالاخیابان و صحن عتیق حرم مطهر ادامه داشت. با گسترش شهر مشهد و توسعه شبکه معابر، امتداد این محور در دورههای مختلف توسعه یافت و محدودههایی مانند باغ نادری، چهارراه شهدا و میدان شهدا نیز به آن اضافه شدند.
بالاخیابان در طول تاریخ نامهای مختلفی داشته است؛ از جمله در مقاطعی «خیابان مظفر» و «خیابان نادری» نامیده شده است. با این حال، عنوان تاریخی «بالاخیابان» همچنان در میان مردم مشهد رایج است و بخشی از هویت تاریخی این شهر را تداعی میکند.
یکی از ویژگیهای تاریخی این خیابان، وجود نهر آب در میانه مسیر و ردیفهای درختان قدیمی در دو سوی آن بوده است. این نهر تا سال ۱۳۴۵ به صورت روباز جریان داشت و اطراف آن برای جلوگیری از تجمع زباله و بساط دستفروشان نردهکشی شده بود. بعدها با پوشاندن نهر و قطع بخشی از درختان قدیمی، فضای بیشتری به خیابان اختصاص یافت؛ تغییری که در ساختار تاریخی و منظر قدیمی این محور تأثیرگذار بود.
میدان شهدا نیز در ادامه این محور، یکی از مهمترین و پرترددترین میادین مشهد محسوب میشود. این میدان محل تلاقی چند شریان مهم شهری از جمله خیابان امام خمینی، خیابان توحید و خیابان هاشمینژاد است و به دلیل قرار گرفتن ساختمان شهرداری و سایر مراکز شهری، از اهمیت اداری، اجتماعی و تاریخی ویژهای برخوردار است.
در سالهای اخیر، طرحهای مختلفی برای بازسازی و بهسازی بافت فرسوده محدوده میدان شهدا و خیابانهای اطراف اجرا شده است. هدف این طرحها ساماندهی منظر شهری، بهبود دسترسی، کاهش مشکلات ترافیکی، افزایش امنیت تردد عابران پیاده و احیای بافت تاریخی منطقه بوده است. در این محدوده فضاهای فرهنگی، اجتماعی و تجاری مختلفی از جمله مراکز خرید، دفاتر اداری، فضاهای نمایشگاهی، موزه و مجموعههای خدماتی پیشبینی و ایجاد شدهاند.
از مهمترین جاذبههای گردشگری اطراف خیابان شیرازی میتوان به باغ و موزه نادری و آرامگاه نادرشاه افشار اشاره کرد. آرامگاه نادرشاه در مجموعه باغ موزه نادری قرار دارد و بنای فعلی آن در سال ۱۳۴۲ خورشیدی، بر اساس طرح هوشنگ سیحون، به بهرهبرداری رسید. این مجموعه علاوه بر آرامگاه، دارای موزههایی با آثاری مرتبط با تاریخ ایران و دوره نادرشاه افشار است.
موقعیت خیابان شیرازی در نزدیکی حرم مطهر و قرار گرفتن آن در بافت تاریخی مشهد باعث شده است این خیابان همواره یکی از مسیرهای پرتردد زائران و گردشگران باشد. با این حال، تراکم بالای بافت شهری و حجم زیاد رفتوآمد، بهویژه در محدودههای نزدیک به حرم و میدان شهدا، موجب ایجاد ترافیک و دشواریهایی در تردد شده است.
از مهمترین هتلهای واقع در این محدوده میتوان به هتل مدینهالرضا مشهد، هتل تارا مشهد، هتل توس مشهد، هتل صحرا مشهد، هتل آپارتمان افرا و هتل آپارتمان امید اشاره کرد. نزدیکی این مراکز اقامتی به حرم مطهر و مراکز تاریخی و تجاری، باعث شده است محدوده خیابان شیرازی یکی از مناطق مهم اقامتی برای زائران و مسافران مشهد باشد.
در مجموع، خیابان شیرازی را میتوان یکی از محورهای تاریخی، زیارتی و شهری مهم مشهد دانست؛ خیابانی که در کنار دسترسی مستقیم به حرم مطهر امام رضا (ع)، با جاذبههایی مانند باغ موزه نادری، میدان شهدا و بافت تاریخی اطراف خود، بخشی مهم از هویت تاریخی و گردشگری شهر مشهد را شکل داده است.
خیابان شیرازی یکی از قدیمیترین و مهمترین خیابانهای شهر مشهد است که در بافت مرکزی شهر و در غرب حرم مطهر امام رضا (ع) قرار دارد. این خیابان یکی از مسیرهای اصلی دسترسی به حرم مطهر به شمار میرود و به دلیل قرار گرفتن در سمت بالاسر حضرت، در میان مردم مشهد و زائران با عنوان «با
...