×

علاقه غربی‌ها به هنر بامبو و دگرگونی سنت باستانی ژاپن

نویسنده نویسنده ایران هتل در تاریخ ۱۳۹۸/۱/۲۹
دسته بندی آداب و رسوم
علاقه غربی‌ها به هنر بامبو و دگرگونی سنت باستانی ژاپن
هنگامی‌که ژاپن در اواسط قرن نوزدهم شروع به برقراری ارتباط با دیگر کشورها کرد، کشتی‌های تجار غربی به‌سرعت پر شد از آثار هنری کشوری که در گذشته کشوری انزواطلب بود. بنابراین حجم وسیعی از چاپ‌های نقش چوبی، خطاطی‌ها و ظروف سفالی ژاپنی روانه گالری‌های خصوصی و مغازه‌های عتیقه‌فروشی لندن و پاریس شد.
یکی از این صنایع هنری سنتی ژاپن سبدهایی‌ست که از چوب بامبو ساخته می‌شود. پیش از رزرو هتل و سفر به ژاپن بهتر است بیشتر با این هنر سنتی آشنا شوید.
زمانی از این هنر تنها برای ساخت ابزارهای کاربردی مانند طناب، لوازم آشپزخانه، سبد و جعبه استفاده می‌شد. علی‌رغم اینکه یادگیری این هنر نیازمند دهه‌ها تمرین است و ریشه در تاریخ این کشور دارد بدون اینکه به‌عنوان هنری ممتاز در نظر گرفته شود نسل به نسل منتقل شد.
Growing Western demand
این هنرمندان حتی آثار خود را امضا هم نمی‌کردند، زیرا چنان‌که چینی‌ها به آنها قبولانده بودند، می‌ترسیدند که مبادا نام ژاپنی‌شان ارزش کار آنها را کم کند.
 
افزایش تقاضای غرب
با این وجود در سال‌های اخیر کشورهای غربی علاقه زیادی به این هنر نشان دادند و برخی از این آثار هزاران دلار به فروش رسید.
موزه متروپولیتن نیویورک در نمایشگاه فعلی خود با عنوان«هنر بامبوی ژاپن: مجموعه صومعه» و نمایش بیش از 70 اثر هنری ساخته شده از چوب بامبو جدیدترین نمونه از گرایش کشورهای غربی به هنر بامبو حتی بیش از خود ژاپن است.
به گفته آندریاس مارکس، مدیر مرکز کلارک در مؤسسه هنری مینیاپولیس و متصدی تور نمایشگاهی «گرایش مدرن: هنر معاصر بامبوی ژاپن»، «در ژاپن هنر بامبو در کنار دیگر هنرها به نمایش در می‌آید. هیچ کس در توکیو و کیوتو با این هنر سر و کار ندارد، به‌جز نمایشگاه‌ها».
مارکس با یافتن نشانه‌هایی از این علاقه و گرایش در دهه 1980، این محبوبیت فزاینده هنر بامبوی ژاپنی‌ها را به نمایش کلکسیون تعداد اندکی از مجموعه‌داران امریکایی نسبت می‌دهد. از میان این مجموعه‌داران او به Lloyd Cotsen، نماینده سابق شرکت غول پیکر لوازم آرایشی Neutrogenaکه مجموعه بسیار بزرگی از سبدهای بامبو را در اختیار داشت اشاره می‌کند.
Dancing Frog Flower Basket
به گفته مارکس، در حال حاضر هنرمندان معاصر بامبو آثاری مختص بازار غرب می‌آفرینند. گالری‌ای به‌نام TAI Modern در شهر سانتافه در ایالت نیو مکزیکو که مخصوص نمایش آثار هنری خلق شده با بامبوست توسط مارکس اداره می‌شود و او در تلاش است تا این هنر را زنده نگاه دارد.
به گفته مارکس در مصاحبه‌ای تلفنی: «TAI Modern برای هنرمندان ژاپنی بسیار حائز اهمیت است زیرا بستری جدید برای بروز آثار هنری آنهاست».
Vortex
«امریکایی‌ها عاشق مجسمه‌اند و هنرمندان ژاپنی دستشان برای خلق آثاری که تا کنون نظیر آنها را نساخته‌اند باز است. آنها می‌توانند وجود خود را ابراز کنند و اگر خوش‌شانس باشند TAI Modern برای آنها نمایشگاه انفرادی برگزار می‌کند و آنها را در امریکا به شهرت می‌رساند».
 
تعبیرهای مدرن
در حال حاضر TAI Modern در برگیرنده مجموعه بزرگی از آثار هنری خلق‌شده از بامبو با شکل‌های مختلف است- از جعبه‌های ظریف و متقارن گرفته تا سبدهای نامنظم که از بامبوهای ضخیم ساخته شده‌اند. هنرمندان معاصرهمچنان با الهام‌گیری از اصل قابل استفاده بودن در این سنت، گلدان و دیگر لوازم کاربردی می‌سازند، اما این بامبوها برای خلق آثار انتزاعی نیز بسیار مناسب هستند.
Modern interpretations
به گفته مارگو توما، مدیر گالری، این روشی‌ست که در دوره پس از جنگ در میان ژاپنی‌ها بسیار متداول شد.
او در مصاحبه‌ای تلفنی گفت: «من به این آثار به‌عنوان مجسمه و اثری هنری نگاه می‌کنم، حتی اگر ابزاری کاربردی باشند».
بامبو، چوبی محکم و در عین حال سبک و انعطاف‌پذیر است و کار کردن با آن چالش‌برانگیز است. یادگیری این هنر تنها شامل بافتن بامبو نمی‌شود بلکه شامل درو کردن، عمل آوردن و نهایتاً به‌هم بافتن آن نیز می‌شود.
به گفته توما،«بافتن بامبو کار بسیار تخصصی‌ای‌ست. قبل از شروع باید چوب خود را آماده کنید، در ساخت سبد یا مجسمه، بیشترین زمان صرف رشته رشته کردن چوب‌های بامبو می‌شود. سال‌ها طول می‌کشد تا بتوان رشته‌های بامبو را از چوب تهیه کرد و سبدها را از آن ساخت.»
An endangered art
«هنرمندان بامبو عشق و علاقه زیادی به ماده اولیه‌ای دارند که هنرشان را با آن خلق می‌کنند و این را من در هیچ هنر دیگری مشاهده نکرده‌ام. به عنوان مثال نقاشان بیشتر به اثر خلق شده نهایی علاقه‌مندند تا رنگ اکریلیکی که با آن اثر خود را پدید آورده‌اند. بامبو ویژگی‌های متضاد بسیاری دارد- ساده اما محکم؛ قدرتمند اما ظریف.
 
هنری در معرض خطر
با این وجود هنر بافت بامبو یک هنر فرعی در ژاپن محسوب می‌شود. TAI Modern معتقد است که امروزه در ژاپن کمتر از 50 هنرمند بامبوی تمام‌وقت حرفه‌ای به خلق آثار هنری نوآورانه می‌پردازند و در میان آنها تنها 2 نفر توانسته‌اند لقب «گنجینه ملی زنده» را دریافت کنند. این لقب را دولت به کسانی که به حفظ سنت‌های باستانی ژاپن کمک می‌کنند اعطا می‌کند.
یکی از این اساتید نوبورو فوجینوما نام دارد و نگران از بین رفتن هنرش است.
Japanese artist Fujitsuka Shosei works on a bamboo basket in his studio
او در مصاحبه‌ای تلفنی گفت: «هنر بامبوی ژاپنی اکنون به پایان خلاقیت خود رسیده است و هنرمندان جوان اندکی با خلاقیت و حس زیبایی‌شناختی در این عرصه حضور دارند».
«هنرمندان این حوزه در حال کم شدن هستند و توانایی خلق آثار هنری فوق‌العاده را ندارند».
فوجینوما می‌گوید که از کار او در بازار خارج از کشور بیشتر از ژاپن استقبال می‌شود. اما او امیدوار است که علاقه خارجی‌ها به این هنر، جایگاه و محبوبیت آن را در کشور خودش نیز ارتقا دهد. از نظر فوجینوما، در خلق این آثار هیچ جایگزینی برای بامبو وجود ندارد.
او می‌گوید: «هنر بامبو ساده است و به همین خاطر است که عمیق‌ترین ویژگی‌های زیبایی‌شناختی و انسانی هنرمندان را می‌توان در این آثار هنری مشاهده کرد».
«هر شاخه بامبو با شاخه دیگر فرق دارد. شناختن هر شاخه و اینکه از هر کدام قرار است چه چیزی ساخته شود همان جذابیت هنر بامبوست».