لوگو ایران هتل آنلاین
Search
Close this search box.
خانه >> آداب و رسوم >> قوم کرمانج و کردهای خراسان
قوم کرمانج ، تاریخچه و شجره نامه

قوم کرمانج و کردهای خراسان

در جای جای کشور عزیزمان ایران اقوام مختلفی ساکن شده‌اند. قوم کرد یکی از بزرگترین اقوامی است که نه تنها در ایران بلکه در بسیاری از نقاط دنیا نیز پراکنده شده‌اند. کرمانج یکی از زیرشاخه‌های کرد با پیشینه و اصالتی زیاد است. کردهای خراسان بخش عظیمی از جمعیت کردهای کشور را شامل می‌شود.

در این مطلب سعی داریم تا در مورد اینکه کرمانج کجاست، شجره نامه کرمانج، موسیقی محلی، صنایع دستی، جشن‌های ملی و دیگر آداب و رسوم این مردم با شما صحبت کنیم. با ما همراه باشید تا آگاهی خود را نسبت به این قوم افزایش دهید.

مهم‌ترین سکونتگاه‌های قوم کرمانج شامل: سراسر جنوب و بخش‌هایی از شرق و مناطق مرکزی ترکیه یا کردستان ترکیه، کردستان سوریه، کردستان عراق و بسیاری از کشورهای آسیای میانه و اروپا که بعضا جوامع چند صد هزار نفری کرمانج ها را در خود جا داده‌اند می شود. بنابراین می‌توان گفت که این قوم از آن دسته از اقوام معروفی است که کمتر کسی است که از آن شناختی نداشته باشی. لازم به ذکر است که کرمانج به کرد شمال معروف است.

محل زندگی اغلب اقوام ایرانی از گذشته ثابت بوده است. برای مثال کردهای ایران، از سال های دور در غرب کشور ساکن بوده اند. اما در این میان اقوام کرمانج دارای سرگذشتی متفاوت بوده اند. این پیشینه، برای بسیاری از افراد غیر کرمانج جذاب و شنیدنی است. کرمانج خراسان شمالی، دارای رقص کرمانجی و لباس کرمانجی منحصر به فرد است. دختر کرمانج سرشار عفت و حیا است و روزی عروس کرمانج زیبایی خواهد شد. پسر کرمانج، فتوت و مردانگی را به همگان درس می دهد. عکس کرمانجی این اقوام، سرشار از رنگ ها و نقش های زیبا است.
آداب و رسوم قوم کرمانج

معنی کلمه کرمانج

کلمه کرمانج برگرفته از گروه و دسته بزرگی از کردها است که به زبان کرمانجی صحبت می‌کنند.

کلمه کرمانج در بخش‌های مختلف کشورمان به صورت‌های متفاوتی تلفظ می‌شود. کردهای غرب ایران به حرف کاف صدای کسره می‌دهند و آن را به صورت کِرمانج تلفظ می‌کنند. در زبان فارسی این کلمه با ضمه بر روی آن به شکل کُرمانچ خوانده می‌شود.

لازم به ذکر است که کلمه کرمانج در زمان‌های قدیم متعلق به کردهای یک جا نشین کرمانج بوده است. فرزندان ماد نیز نام دیگر این کلمه است.

شجره نامه کرمانج

اکثر مردم کرمانج در بخش وسیعی از استان خراسان شمالی زندگی می‌کنند. در مورد سکونت و پیدایش کرمانج ها چندین روایت وجود دارد؛ در یکی از اين روايت‌ها گفته شده كه شاه عباس صفوی برای حفاظت از مرزهای ایران بخشی از کردهای قسمت شرقی ترکیه را به خراسان شمالی می‌‌آورد. در جنگ‌هایی که بین قوم مغول با ایران رخ می‌دهد، کرمانجی های ساکن در خراسان شمالی نقش قابل توجهی را در دفاع از ایران ایفا می‌کنند.

همچنین در قرن دهم هجری ازبک‌ها بخش‌های عظیمی از ایران را مانند مشهد، سمنان، شاهرود و … به تصرف خود در می‌آورند. در این زمان کردهای مهاجر شمال خراسان به مقابله با ازبک‌ها می‌پردازند و بخش‌های زیادی از مرزها و شهرهای تصرف شده را دلیرانه باز پس می‌گیرند. بدین ترتیب خراسان شمالی جایگاه اصلی کرمانجی ها می‌شود.

ناگفته نماند در برخی روایات دیگر گفته شده که قوم کرمانج در زمانی قبل از دوره صفویان نیز در خراسان شمالی سکونت داشته‌اند.

تاریخچه و اصالت کرمانج و کردهای خراسان

اغلب کردهای کرمانج زبان ایران در مناطقی از خراسان شمالی زندگی می کنند. بنا به روایتی، شاه عباس کردهای شرق ترکیه را در زمان خود برای نگهداری و حفاظت از مرزهای ایران، به این محل منتقل نموده است. خان های بزرگ کرمانج، وظیفه مقابله با هجوم ارتش های ازبک، مغول و ترکمن را داشته اند. کرد بودن ابومسلم خراسانی و یا خاطرات تیمور در کتاب منم تیمور جهانگشا، نمایان این امر است که کردها قبل از دوره صفوی نیز در این مکان زندگی می کرده اند.

در اواسط قرن دهم، ازبک ها نه تنها مشهد، بلکه بخش هایی از شاهرود، سمنان، دامغان، ورامین و کاشان را تحت سلطه خود در آورده بودند. مهاجرت کردها به شمال خراسان بزرگ و مقابله جانانه آنها با ازبک ها، سبب بیرون راندن دشمن از مرزهای ایران شد.
قوم کرمانج

کرمانج کجاست؟

کرمانج کجاست؟ جغرافیای محل سکونت قوم کرمانج

زعفرانلو، بزرگترین ایل کرمانج است که به ٣٢ شاخه تقسیم شده و در شهرهای اسفراین، قوچان، درگز، بجنورد، شیروان، فاروج و نیشابور زندگی می کنند. در این میان تجمع کرمانج ها بیشتر در شهرهای قوچان، شیروان، اسفراین و بجنورد دیده می شود.

رستوران های بجنورد
ادامه مطلب

طوایف کرد خراسان شمالی، در حقیقت از ایلات کرد عثمانی، موسوم به چشمگزک بودند. مذهب آنها شیعه بود. این ایلات در زمان صفویه وارد خاک شده و سپس به خراسان شمالی کوچ کردند.

جهل تا پنجاه درصد جمعیت ٨١١ هزار نفری خراسان شمالی را، کرمانج ها تشکیل می دهند. گویش کرمانجی، باعث جذابیت سخن گفتن کردهای خراسان شمالی در مقابل سایر افراد شده است. اما ایلات خراسان شمالی به چند دسته تقسیم می شوند. این دسته ها به شرح زیر هستند :

کیکانلو : در بخش شمال شرقی کشور و در شهرهای قوچان، آشخانه و بجنورد زندگی می کنند. کیکانلوها در زمان حکومت ناصرالدین شاه، به سه بخش بیچرانلو، کیکانلو و سیوکانلو تقسیم می شده اند.

قهرمانلو : اعضای این ایل بسیار مهم در جنوب قوچان و در شهرهای شیروان و اسفراین زندگی می کنند. آخرین رهبر این ایل به دستور رضا شاه در سال ١٣١٠ به قتل رسید.

میلانلو : یکی دیگر از ایلات مهم کرد خراسان شمالی، ایل میلانلو است که در اسفراین سکنی گزیدند. حدود ٨٠٪ مردم اسفراین را این ایل تشکیل می دهد.

توپکانلو : این ایل شهرت زیادی در کشور دارد، زیرا رهبر آن، فرهاد خان توپکانلو به همراه ولیخان قهرمانلو، قصد کشتن رضا شاه را داشتند. این ایل در قوچان، شیروان، اسفراین، چناران و بخش هایی از سبزوار و نیشابور ساکن است.

رقص کردهای خراسان و کرمانج

از دیگر ایلات مهم کرمانج خراسان شمالی می توان به زیدانلو، هودانلو، رشوانلو، قرباشلو و غیره اشاره کرد.

به طور کلی می توان گفت که در شهرستان قوچان، طوایف عمارلو، زعفرانلو، سعدانی، شادی و سایر شاخه های ایل حسنلو، شیخ امیرانی، شامی، بهادرانی، ایل توپکی ها، رشوانی، زیدانی، رودکانی و تیتکانی ها زندگی می کنند.

خصوصیات اخلاقی مردم کرمانج خراسان

با اینکه قوم کرمانچ در جاهای مختلفی از کشورمان سکونت دارند اما همگی آنها مردمانی خونگرم و مهمان‌نواز هستند. این قوم آداب و رسوم خاص خود را در برگزاری جشن‌ها و مراسم‌های مختلف دارند. همچنین غیور و دلیر بودن این قوم از گذشته‌های دور تا به امروز زبانزد خاص و عام است.

دلاوری‌ها و شجاعت مثال‌زدنی این قوم موجب شده تا حوادث تاریخی را به شکل ترانه‌هایی حماسی حفظ کنند و نسل به نسل به جوان‌ترها برسانند. از جمله این اشعار می‌توان به لی یاره و شعر حماسی الله مزار اشاره کرد.

آداب و رسوم کرمانجی

کرمانج زبانان شمال شرقی کشور دارای رسم و رسوم متفاوتی هستند. برای مثال، کرمانج ها هر ساله در جشن نوروز، پس از تحویل سال نو، دهان خود را با آبنبات و شیرینی، به رسم شادی و خرسندی شیرین می کنند. در عشایر کرمانج، پس از تحویل سال یکی از پسران ایل، با گوسفند سفید رنگی وارد مکان زندگی خانواده ها می شود. عشایر کرمانج بر این باورند که قدم سبک فرد، باعث گذر خوش ایام خواهد شد. علاوه بر آن، طبخ برنج در شش شب ابتدایی سال، امری مرسوم بوده است. زیرا کرمانج ها بر این باور هستند که روح از دست رفتگانشان در شش شب اول سال به منزل آنها خواهد آمد.

1- آداب عروسی و ازدواج

ازدواج و عروسی قوم کرمانج

عروسی و ازدواج های کرمانجی، تفاوت بسیار عمده ای با مراسم شادی در سایر مناطق کشور دارد. در گذشته هفت شبانه روز عروسی بر پا بوده است. با گذشت زمان این مدت به سه شبانه روز کاهش یافت. اما امروزه به دلیل شرایط معیشتی و تغییر فرهنگ، یک شبانه روز برای عروسی به شادی می پردازند. غذای عروسی کرمانجی، پلو به همراه گوشت تازه گوسفند است که اغلب توسط صاحبان مراسم عروسی ذبح می شوند.

جشنواره سمنو در شهر درق گرمه خراسان شمالی پیشواز نوروز 99
ادامه مطلب

قوم کرمانج ، تاریخچه و شجره نامه
زنان و مردان کرمانج با لباس های محلی زیبا، به رقص های سنتی و محلی می پردازند. سنت شه واش (شادباش) یکی دیگر از نمونه های رسوم کرمانجی است. امروزه می توان سی دی بسیاری از عروسی های کرمانج زبانان را به راحتی تهیه کرد.

عروسی قوم کرمانج

2- کشتی با چوخه

کشتی باچوخه کردهای خراسان و کرمانج

یکی از آداب و رسوم مردمان کرمانج برگزاری مراسم کشتی با جوخه است. این ورزش به مانند سایر شاخه‌های دیگر کشتی همراه با رسم و مرام پهلوانی است. مراسم کشتی با جوخه که دارای طرفداران زیادی است هر ساله در شهرستان اسفراین در روزهای ١٣ و ١٤ فروردین برگزار می‌شود. لازم به ذکر است که ورزشکارانی از سایر شهرهای کشورمان در این مسابقه زیبا شرکت می‌کنند.

3- جشن‌های ملی

رقص و جشن های ملی کرمانج

جشن‌های ملی در دیار کرمانچی‌ها با شکوه هر چه بیشتر توسط مردم اجرا می‌شوند. جشن شب یلدا یکی از مراسم‌هایی است که مردم آن را به شکلی سنتی و زیبا برگزار می‌کنند. شب یلدا یا همان اولین شب از چله بزرگ، در بین خانواده‌های کرمانچی با پذیرایی از مهمانان و دید و بازدید از یکدیگر انجام می‌شود.

کدو، لبو و چغندر از جمله خوارکی‌های مورد استفاده در شب یلدا  توسط مردم این دیار است. همچنین از تنقلات بومی منطقه مانند انگور، گردو، بادام و… برای پذیرایی از مهمانان خود در این شب زیبا استفاده می‌کنند. در ضمن در این شب بزرگترها با نواختن دو تار و اجرای رقص کرمانجی، فضایی شاد و مفرح را برای خانواده رقم می‌زنند.

لهجه و گویش کرمانجی

عشایر و ایلات خراسان شمالی با گویش کرمانجی صحبت می کنند. این گویش به دلیل عدم وجود رسم الخط مناسب، در خطر نابودی قرار دارد. شباهت برخی کلمات این گویش با کلمات فارسی، یادگیری آن را آسان نموده است. همچنین دستور زبان این گویش بسیار شبیه به زبان فارسی است. برای مثال :
اَز کرمانجِم
من کرمانج هستم

موسیقی محلی کردی کرمانجی

kormanj khorasan kord 8

موسیقی کرمانجی خراسان دارای ابعاد متفاوت زیادی است. برخی از اشعار کرمانجی دارای عرفان و معنویات است و برخی دیگر از این اشعار، وصف حال عاشقان دل خسته است. اما به طور کلی می توان موسیقی این منطقه را به چهار دسته : دینی – بزمی – رزمی و سوگی تقسیم کرد.
اغلب نوازندگان کرمانج زبان از سازهایی نظیر دو تار، کمانچه، شش تار، قوشمه، سرنا و کرنای استفاده می کنند که در این میان دو تار و قوشمه دارای شهرتی جهانی هستند. گروه های هنری خراسان شمالی، به چند دسته تقسیم می شوند که در میان آنها “عاشق ها” و “بخشی ها” شهرت بیشتری دارند. “عاشق ها” نوازندگان حرفه ای هستند که این شغل را پشت به پشت، از پدران خود به ارث برده اند. این افراد رقص محلی کرمانجی را به جوانان آموزش می دهند.

اما “بخشی ها” نوازندگان زبردست دو تار هستند که علاوه بر نوازندگی، به عنوان شاعر و خواننده نیز شناخته می شوند. محسن میرزاده یکی از خوانندگان معروف کرمانجی است که علاوه بر داخل کشور، در جشنواره های بین المللی زیادی نیز عناوین بسیاری کسب نموده است.

رقص محلی کردی کرمانجی

kormanj khorasan kord 5

موسيقی و رقص کرمانج خراسان سابقه‌ای زیاد دارد. در واقع می‌توان گفت موسیقی با اصالت این دیار قدمتی ١١٠٠ ساله دارد. همچنین رقص‌های محلی در جمع‌های صمیمانه و خانوادگی کرمانچ بسیار پرطرفدار هستند. این رقص‌ها شامل رقص آئینی سمائی، آله گز، قرسه‌ها، انارکی، راسته، چپه، قالده قالده، اسب چوبی، رقص چوب و… هستند. لازم به ذکر است که رقص قرسه‌ها ١٢ شکل مختلف دارد.

همچنین هر کدام از رقص‌های ذکر شده از پیشینه تاریخی کهنی برخوردارند. همه حرکات رقص‌های محلی این منطقه نیز دارای معنی و مفهومی خاص هستند.

آبشار ایزی اسفراین خراسان، تجلی طبیعت در دل کوه
ادامه مطلب

پوشش و لباس زنانه کرمانج

kormanj khorasan

پوشش کرمانجی دارای زیبایی های خاص خود است. تنوع در رنگ و نقوش روی لباس ها، ریشه در فرهنگ این اقوام ایرانی دارد. لباس کرمانجی زنان، از دو بخش گُراس (پیراهن) و شیلوار (دامن پر چین) تشکیل شده است. گُراس یک پیراهن ساده و تقریبا بلند است که یقه خاصی ندارد، ولی بر روی آستین و قسمت جلویی آن نوارهایی با رنگ های شاد دوخته شده است. شیلوار یا همان دامن کوتاه پر چین اغلب از جنس مخمل است. رنگ شیلوارها اغلب قرمز و بنفش انتخاب می شود تا نوارهای دوخته شده بر روی آن، بیشتر نمایان باشد.

علاوه بر لباس‌های زیبای که زنان این منطقه به عنوان پوشش اصیل خود استفاده می‌کنند، یاشار و سربند نیز جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ پوشش زنان این قوم دارد. روسری بلند حریر یا یاشار پوششی است که زنان محلی برای پیچیدن به دور گردن خود استفاده می‌کنند. همچنین محکم کردن یاشار با استفاده از سربند ساتنی انجام می‌شود.

لباس زنانه کرمانج و کردهای خراسان شمالی

جلیقه یکی دیگر از بخش های لباس کرمانجی است که به وسیله سکه های قدیمی تزئین می‌شود. این بخش از لباس در اصطلاح با دِراو (پول سکه ای) پوشش داده می‌شود و در هنگام حرکت صدایی موزون را تولید می‌کند. چارق، کفش محلی کرمانج های خراسانی است که اغلب به عنوان سوغات قوچان است. این کفش های محلی زیبایی بسیار زیادی دارند.

لباس مردان کرمانج

لباس مردان کرمانج و کردهای خراسان

مردان کرمانج نیز به مانند زنان از پوششی خاص و سنتی برخوردار هستند. علاوه بر پیراهن و شلوار و جوراب پشمی، کمربند و پتاوه نیز در پوشش اصیل و سنتی مردان این منطقه به چشم می‌خورد. مردان کرمانج از کمربند که دارای تزئیناتی زیبا است برای بستن روی شلوار و پیراهن استفاده می‌کنند. این کمربندها به کاهش خستگی در هنگام کار کمک می‌کنند.

پتاوه نیز نوعی پارچه دراز از جنس محکم کتان است. مردم کرمانج پتاوه را به صورت ضربدری دور ساق پای خود می‌پیچند. تزئینات روی پتاوه نیز در نوع خود بسیار زیبا و چشم‌گیر است.

مردان کرمانج اغلب از لباس هایی با دو بخش گُراس (پیراهن) و شَلار (شلوار) استفاده می کنند. تزئینات لباس مردان به نسبت لباس زنان کمتر است. مردان کرمانج در گذشته دستمال هایی شبیه به دستمال یزدی های امروزی به مچ دست خود می بستند. این امر مانع از فشار زیاد و خستگی دست در هنگام کشاورزی و یا حتی نوازندگی مداوم دو تار می شد.

لازم به ذکر است که امروزه از لباس‌های سنتی یاد شده بیشتر در مراسم عروسی و رقص و پایکوبی استفاده می‌شود.

قوم کرمانج

و در آخر باید ذکر کرد که کرمانج ها به کشتی باچوخه علاقه زیادی دارند و هر ساله در گود زینل خان، مسابقات سالانه آن را برگزار می‌کنند. برای تماشای مسابقات باچوخه در اسفراین، باید به وسیله رزرو آنلاین هتل، مکانی را برای اقامت تدارک دید.

صنایع دستی قوم کرمانج و خراسان شمالی

صنایع دستی قوم کرمانج و خراسان شمالی

کفش‌های سنتی یا همان چاروق، گلیم، جاجیم، سفره کردی، چادر شب و  لباس‌های محلی از انواع صنایع دستی موجود در منطقه کرمانج است.

رزرو هتل برای اقامت در خراسان شمالی

شهرهای مختلف استان‌های خراسان شمالی، جنوبی و رضوی دارای هتل های متنوع و فراوانی برای اقامت مسافران این دیار هستند. هتل های مشهد، هتل های بجنورد و هتل های قوچان نمونه‌هایی از اقامتگاه‌های مناسب برای سکونت شما مهمانان عزیز در منطقه وسیع و گسترده خراسان هستند.

جمع‌بندی

اهمیت قوم‌های محلی ساکن در کشورمان به حدی زیاد است که مقاله و کتاب‌های زیادی در مورد آنها نوشته شده است. ما نیز در این مقاله سعی کردیم تا شما عزیزان را با مواردی مانند اینکه کرمانج کجاست، شجره نامه کرمانج، کردهای خراسان و دیگر ویژگی‌های آنها آشنا کنیم. اميد است توانسته باشيم قدمی هر چند كوچک در شناخت اين قوم بزرگ برداشته باشیم.

 

4.3/5 - (104 امتیاز)

این مطلب چقدر برای شما مفید بود؟

برچسب ها :

اشتراک گذاری

اشتراک در
اطلاع از
guest
2 نظرات
قدیمی‌ترین
تازه‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
Sabber
Sabber
4 ماه قبل

مطلب عالی ای بود
البته بعضی از این کرد ها به نام در جایی به اسم عمارلو که در ارتفاعات گیلان هست سکونت دارند کاش در مورد اون ها هم توضیح میدادید🙏

[search_hotel]
  • محبوب ترین ها
  • آخرین مقالات
  • منتخب سردبیر